- 30 сәу. 2023 00:00
- 371
Құдалық (Мектеп сахнасына арналған көрініс)
Құда түсу салты
(Сахнада қазақ отбасы әкесі, анасы, қызы үшеуі шай ішіп отырады. Сырттан Ақсақал):
— Кім бар-ау, сөйлес! - деген өктем үн естіледі. (Қыз әкесі атып тұрып, қонақты қарсы алады. Үйге жасы үлкен ақсақал мен екі-үш ер адам кіреді. Қыз дереу сахнадан шығып кетеді. Анасы тұрып қонақтарды төрге шығарады. Қол алып амандасқан соң, ер адамдар төрге жайғасады. Қыз әкесі сөз алып):
— Қай туған боласыздар ағасы? Бұрын бұл ауылдан көрмеген секілдімін. Бұл жаққа нендей шаруамен келіп қалдыңыздар?
Ақсақал:
— Дұрыс айтасыз отағасы! Біз сонау Арқадан, сұлу Көкшеден жол жүріп келеміз. Бет алысымыз — Шыңғыстау. Алыс құдамыздың асына бара жатырмыз.
Қыз әкесі:
— Бәрекелді! Асқа жүйрік жылқы, балуан жігіт, не күміс көмей әнші, не орақ тілді шешен апармаса, елге сын! Осы төртеудің қайсысын алып бара жатырсыздар?
Әнші жігіт:
— Ее, отағасы! Салт-дәстүр, жөн-жоралғыдан хабарыңыз бар, көкірегі ояу жан екенсіз?!
Ақсақал:
— Дөп айттыңыз! Мына алдыңызда отырған жігіт — жас та болса жауырыны жер иіскемеген, жүз балуанды жыққан «жас балуан». Ал мына жігіт — күміс көмей әнші. Өзім — рудың намысын қорғап, дауға түсіп жүрген бимін. Сыртта — шашасына шаң жұқпаған жүйрік жылқымыз байлаулы тұр.
Қыз әкесі:
— Пау, шіркін-ай! Жеті қазынаның бірнешеуі жаныңызда жүр екен ғой?!
Балуан:
— Қазынаның үлкені — үй. Үйді нұрға толтырар — әйел. Ақылды да пысық жар. Сұлу келіншек.
Әнші жігіт:
— Келіншекті көрікті қылар — қолындағы бөпесі. Ер жігітті бақытты қылар — жары мен ұлы екеусі.
Ақсақал:
— Ел мен елді жалғастырар, қыз жарықтық бір елші! - демекші, құр сапарламай, қасымдағы бойдақ балуанға қыз көре жүрген жайымыз бар.
Қыз әкесі:
— Ылайым, жолдарыңыз оң болсын! Бәйбіше шайыңды құй!
Ақсақал:
— Отағасы, біз жай келмей, осы үйде ақылына көркі сай, он саусағынан өнері тамған қыз бар деп естіп келіп отырмыз. Қалыңына тұлпар бастаған жүз қысырақ, алтын тай тұяқ, қасқыр ішік, құндыз бөрік бастаған тоғыз тоғызы бар. Барар жері — текті, өсіп-өнген әулет. Рулары — аға баласы Арғын.
Қыз әкесі (сәл ойланып):
— Еее, қазақ қашан жай жүруші еді..?! Ел аралауға елдің жайын ойлайтын ерлер ғана шығатынын білуші ем?! Танымайтын жерге, балуан екен деп жетектетіп жіберер қызым жоқ! Еліңізде сыйлы атқамінер, дуалы ауыз билер болса, келіп анау алты қанат ақ ордада отырған ағамның алдынан өтсін. Әзірге айтар сөзім осы. Қабырғаммен кеңесіп, келісімді келесі кездескенде айтайын!
Ақсақал:
— Жөн, жөн отағасы! Біздікі жөн болмады. Есіктен кіріп «төр менікі» дегендей, аяқ астынан келіп «құда болайық!» - деп, ыңғайсыз жағдайға қалдырыптық! Мынау ат-тон айыбым! (Өз арқасындағы әдемі шапанды қыздың әкесінің иығына жабады.)
Қыз әкесі:
— Мен де артық айтсам айып етпеңіздер! Қазақтың салтында қонаққа беру бар да, оның киіп келген киімін шешіп алу жоқ! Сондықтан бұл сыйыңызды қабыл ете алмаймын! Керісінше, Жаратқанның бұйрығымен құда болып жатсақ, талай шапанды мен де жабармын! Рақмет!- деп шапанын қайтарады.
Әнші жігіт:
— Олай болса жүрелік уа, ағалар! Күн кешкірмей жол өндіріп тастайық?! (Барлығы қол жайып ақсақалға қарайды.)
Ақсақал:
— Аллаһ Өзі қолдасын,
Еш жамандық болмасын!
Қайда барсақ жол болып,
Қызыр болсын жолдасың!
Мұнда қалған ауылдың,
Малы-басы көбейіп,
Әр ісін Аллаһ оңдасын! Әумин!
(Барлығы сахнадан кетеді.)
Г. Қасенбай.
29.04.2023
Тапсырыс беру үшін байланыс номерім:+77002303625