- 17 qań. 2024 19:16
- 558
Kópburyshtyń túrleri
Kópburyshtar – bul birneshe túzý syzyqtardan qurylǵan geometrıalyq fıgýralar. Olardyń túrleri qyrynyń sanyna jáne qyrlarynyń uzyndyǵyna, buryshtarynyń ólshemderine baılanysty ár túrli bolady. Mine, kópburyshtardyń negizgi túrleri:
-
Úshburyshtar (Trıangýlárlyq kópburyshtar): Úsh qyry jáne úsh buryshy bar. Olardyń ishinde:
- Teń jaqty úshburysh: Úsh qyry men úsh buryshy teń.
- Teń buryshty úshburysh: Eki qyry teń, biraq úshinshisi ózgeshe.
- Túrli jaqty úshburysh: Úsh qyrynyń bári ár túrli uzyndyqta.
-
Tórtburyshtar (Kvadrılateraldyq kópburyshtar): Tórt qyry jáne tórt buryshy bar. Olar:
- Sharshy: Tórt qyry teń jáne tórt buryshy teń (90 gradýs).
- Tikburysh: Tórt buryshy teń (90 gradýs), biraq qarsy qyrlary ǵana teń.
- Romb: Tórt qyry teń, biraq buryshtary teń emes.
- Paralelogram: Qarama-qarsy qyrlary paralel jáne teń uzyndyqta.
- Trapesıa: Eki qyry paralel, qalǵan ekeýi paralel emes.
-
Besburyshtar (Pentagonaldyq kópburyshtar): Bes qyry jáne bes buryshy bar.
-
Altyburyshtar (Geksagonaldyq kópburyshtar): Alty qyry jáne alty buryshy bar.
-
Jetiburyshtar (Geptagonaldyq kópburyshtar): Jeti qyry jáne jeti buryshy bar.
-
Segizburyshtar (Oktagonaldyq kópburyshtar): Segiz qyry jáne segiz buryshy bar.
Bulardan basqa da kópburyshtar bar, olardyń sany qyrlarynyń sanyna baılanysty artady. Kópburyshtardyń túrleri olardyń ishki qasıetterine (mysaly, teń buryshtylyǵyna nemese qyrlarynyń teńdigine) baılanysty ajyratylady. Kópburyshtar geometrıada, sáýlette, ónerde jáne kúndelikti ómirde ártúrli tásildermen qoldanylady.
Kópburyshtyń ishki buryshtarynyń qosyndysy perımetri tabý formýlasy túrleri perımetri aýdany jiktelýi qabyrǵalarynyń uzyndyǵyn ólshe ortogonal proeksıasynyń aýdany qabyrǵalar sanyn tabý syrtqy buryshtarynyń qosyndysy