![انا ءتىلى تۋرالى ماقال ماتەلدەر جيناعى 3 سىنىپ](http://infohub.kz/uploads/thumbnail/20240409135230724_big.jpg)
انا ءتىلى تۋرالى ماقال ماتەلدەر جيناعى 3 سىنىپ
انا ءتىلى تۋرالى بىرنەشە ماقال-ماتەلدەر:
ءتىلىڭدى سۇيسەڭ – ەلىڭدى سۇيگەنسىڭ. – بۇل ماقال انا تىلىنە دەگەن قۇرمەتتىڭ ەلگە دەگەن قۇرمەتپەن بايلانىستى ەكەنىن بىلدىرەدى.
ءتىلسىز حالىق – تامىرسىز اعاش. – ءتىلىن جوعالتقان حالىقتىڭ وزدىگىنەن دامىپ، وركەن جايۋى قيىن ەكەنىن ەسكەرتەدى.
انا ءتىلى – ارىڭ بۇلتتاي، انا ءسۇتى بالداي. – بۇل ماقال انا ءتىلىنىڭ ادامعا قانشالىقتى قىمبات جانە جاقىن ەكەنىن ايتادى.
ءتىلى جوقتىڭ تىرلىگى جوق. – ءتىلىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ، ونىڭ قوعامداعى ورنىن باسا كورسەتەدى.
ءتىل – حالىقتىڭ جانى. – بۇل ماقال حالىقتىڭ رۋحاني بايلىعى مەن كۇش-قۋاتىنىڭ تىلدە ەكەنىن كورسەتەدى.
ءتىلىڭدى بىلمەسەڭ، تەگىڭدى بىلمەيسىڭ. – ءتىل ارقىلى عانا ءوز تاريحىڭىز بەن مادەنيەتىڭىزدى تولىق تۇسىنە الاتىنىڭىزدى بىلدىرەدى.
ءتىلى باردىڭ – ءىلى بار. – بۇل ماقال ءتىلدىڭ ادامنىڭ ومىردەگى ماڭىزدى ءرولىن باسا كورسەتەدى.
اتام بەرگەن قۇرال ءتىلءىم.
انا ءتىلى وي وسىرەدى.
ويتكەنى ول – ۇلتىمىزدىڭ اناسى
ءتىل تاس جارادى،
تاس جارماسا، باس جارادى.
شەبەردىڭ قولى — ورتاق،
شەشەننىڭ ءتىلى ورتاق.
ءتىل — بۋىنسىز،
وي - ءتۇپسىز.
سۇيرەڭدەگەن قىزىل ءتىل
سۇيگەنىڭنەنايىرار؛
ءيا جاۋبەتىن قايىرار.
الاجاعىم كەتسە دە،
ايتاشاعىم كەتپەسىن.
ات جۇيرىگى ايىرادى،
ءتىل جۇيرىگى قايىرادى.
ماقتاعان جەتكىزەر،
شاققان ولتىرەر.
سۇڭگىنىڭجاراسىبىتەر،
ءتىلجاراسى بىتپەس.
باسقا پالە تىلدەن.
ءتىل — تيەكسىز.
ءتىل ەردى قابىرعا سالادى،
ناردى قازانعا سالادى.
باس كەسپەك بولسا دا،
ءتىل كەسپەك جوق.
قىزىل ءتىل جاننىڭ مياتى،
ابىروي ەردىڭ قۋاتى.
اشۋىڭ كەلسە — قولىڭ تارت،
ايتپاس جەردە — ءتىلىڭ تارت.
ءتىل جۇيرىك ەمەس،
شىن جۇيرىك.
ءپىل كوتەرمەگەندى
ءتىل كوتەرەدى.
ادام كوڭىلىنەن ازادى،
تىلىنەن جازادى.
جەر استىندا جاتقاندى،
قازباي، قاراپ ءتىل تابار.
قويىن-قويىن سىرىڭدى
تۇبىندە كەلىپ شىن تابار.
اش قۇلاقتان —
تىنىش قۇلاق.
ءسوز تاپقانعا قولقا جوق.
جاقسى بايقاپ سويلەر،
جامان شايقاپ سويلەر.
جىلاننىڭ ءتىلى ايىر،
جىلان مىنەزدى ادامنىڭ ءسوزى ايىر.
اڭداماي سويلەگەن
اۋىرمايولەدى.
اياعى جامان ءتوردى بىلعار،
اۋزى جامان ەلدى بىلعار.
كوپ سويلەگەن —
كوپتەن ايرىلار.
كوپ ءسوز — كۇمىس،
از ءسوز — التىن.
سۋدى ءىشىم توقتاتار،
ءسوزدى شىن توقتاتار.
اقپا قۇلاققا ايتقان ءسوز
اعىپ كەتەدى.
قۇيما قۇلاققا ايتقان ءسوزدى
قۇيىپ الادى.
وتىرىكشىنىڭ شىن ءسوزى زايا.
قاتتى ايتساڭ،
قارىنداسىڭاجاقپايسىڭ.
اقىرىنايتساڭ،
اقىڭ كەتەدى.
بىرەۋدىڭ ءسوزى ادەمى،
بىرەۋدىڭ كوزى ادەمى.
«كوردىم» دەگەن كوپ ءسوز،
«كورمەدىم» دەگەن ءبىر ءسوز.
شەشەننىڭ ءسوزى — مەرگەن،
شەبەردىڭ كوزى — مەرگەن.
ينە كوزىنەن سىنادى،
شەشەن سوزىنەن سىنادى.
قاھارلى ءسوز — قامال بۇزار.
ولاقتىڭ ءسوزى —
ورىنسىز جاماۋ ءتارىزدى.
ورىندى ايتىلعان ءسوز —
ورنىنا قاعىلعان شەگە سياقتى.
ويناپسويلەسەڭ دە،
ويلاپ سويلە.
ءسوز سۇيەكتەن وتەدى،
تاياق ەتتەن وتەدى.
ءمىر تاۋەكەل بۇزادى،
مىڭ قايعىنىڭ قالاسىن؛
ءبىر جىلى ءسوز بىتىرەر
مىڭ كوڭىلدىڭ جاراسىن.
ادام سوزىنەن جازادى،
سيىر مۇيىزىنەن جازادى.
كوز جەتكىزەر،
كوز جەتكىزبەگەندى
ءسوز جەتكىزەر.
اتالى سوزگە،
ارسىز جاۋاپ قايىرار.
اق پەن قارانى
شىندىق ايىرار.
شال،
شالدىڭ ءسوزى — بال.
ۇلى سوزدە — ۇيات جوق.
ءسوز شىندىقتى تابار.
كوپ سويلەگەن
ءيا جولداسىنان،
ءيا قۇرداسىنان ايرىلادى.
جاقسى ءسوز — جارىم ىرىس.
جانىم دەسە — جان سەمىرەدى.
اۋىز داربازا،
ءسوز سامال،
قۇداي ۇرعانعا نە امال؟!
جۇيەلى ءسوز —
جۇيەسىن تابار؛
جۇيەسىز ءسوز —
يەسىن تابار.
ءسوز جۇيەسىن تاپسا —
ماليەسىنتابار.
جۇزدەن بىرەۋ — شەشەن،
مىڭنان بىرەۋ — كوسەم.
بۇرالقى ءسوز — كۇلۋگە جاقسى،
بۇرالقى جىلقى — مىنۋگە جاقسى.
ايتپاسا جۇرەكتەن كەتەدى،
تارتپاسا بىلەكتەن كەتەدى.
قۇر سۋدان ماي شىقپايدى،
قۇر سوزدەن ءمان شىقپايدى.
ءسوزىڭ ءتاتتى بولسىن،
اشۋىڭ قاتتى بولسىن.
ەتتەن وتكەن تاياقتان،
سۇيەكتەن وتكەن ءسوز جامان.
ءسوز قۋعان — پالەگە جولىعار،
شارۋا قۋعان — قازىناعا جولىعار.
ءوزى — شىناشاقتاي،
ءسوزى — كەلساپتاي.
ءسوزدىڭ باسى — ءبىر پىشاق،
اياعى — ءبىر قۇشاق.
سويلەمەسە قايدان تۋادى؟
ءسوز سوزدەن تۋادى.
ايتساڭ سوزىڭە جەت،
مىنگەس تە، ۇيىڭە جەت.
اۋرۋدا — شانشۋ جامان،
سوزدە — قاڭقۋ جامان.
قۇرعاق ءسوز باس اۋىرتار،
قۇرعاق قاسىق اۋىز جىرتار.
كوز كورگەنشە،
اۋىز باتىر، سويلەپ قال.
ءسوز بەرگەنگە ەرمە،
ءبوز بەرگەنگە ەر
ءسوز — بەينەت بولار،
بوز — كويلەك بولار.
ءسوزىڭدى ايت ۇققانعا
ايتىپ ايتپاي نە كەرەك،
قۇلاعىنا ماقتا تىققانعا.
كوپ سويلەسەڭ — تاقىلداق دەر،
از سويلەسەڭ — اقىماق دەر.
كوپتىڭ اۋزى — زەڭبىرەك.
كەسىرلى اۋىزدان
كەساپاتتى ءسوز شىعار.
تۇز استىڭ ءدامىن كەلتىرسە،
ماقال ءسوزدىڭ ءمانىن كەلتىرەدى.
اۋىزىندا ءازىلى جوقتىڭ
قولىندا قول شوقپارى بار.
انام بەرگەن تۋعان ءتىلىم، اتام بەرگەن قۇرال ءتىلىم.
انا ءسۇتى بوي وسىرەدى، انا ءتىلى وي وسىرەدى.
انا ءتىلىڭ الپىس تىلگە تاتيدى.
ءتىلىن بىلمەيتىندەر ەمەس، ءتىلىن بىلگىسى كەلمەيتىندەر - ماڭگۇرت.
ادام كوڭىلدەن ازادى، تىلدەن جازادى.
ادامعا كەلگەن ون پالەنىڭ توعىزى – تىلدەن.
ادام كوڭىلىنەن ازادى، تىلىنەن جازادى.
ايتپاس جەردە ءتىلىڭ تارت.
انا ءتىلى – ءبارىمىزدىڭ انامىز، ويتكەنى ول – ۇلتىمىزدىڭ اناسى.
انا ءتىلىڭ الپىس تىلگە تاتيدى.
اقىننىڭ ءتىلى قىلىشتان وتكىر.
ات جۇيرىگى ايىرادى، ءتىل جۇيرىگى قايىرادى.
اتاعىڭدى وسىرەتىن دە، وشىرەتىن دە – ءتىل.
اۋزى قۇلىپ ساندىقتى ءتىس اشپاسا، ءتىل اشادى.
اشىنعان ءتىلدى بولار، اشىققان ۇرى بولار.
اۋىزدا جيەك جوق، تىلدە تيەك جوق.
ادەپ باسى – ءتىل.
ءاربىر حالىق ءوزىنىڭ انا تىلىندە عانا باقىتتى.
باس كەسپەك بار، ءتىل كەسپەك جوق.
بال تامعان تىلدەن ۋ دا تامار.
بالاعا ءوز تىلىڭمەن سويلەمە، ءوز تىلىمەن سويلە.
باسقا پالە – تىلدەن.
جامان كولدىڭ سۋى اششى، جامان قاتىننىڭ ءتىلى اششى.
جالتاقتاماي وزگە ءتىلدى ۇلىسقا، ەڭ الدىمەن ءوز ءتىلىڭدى دۇرىستا.
كونەكتەي باسىڭا شۇمەكتەي ءتىلىڭ جاۋ.
قازاقتىڭ اقىلى – كوزىندە، قاسيەتى سوزىندە.
قوتىر قولدان، پالە تىلدەن جۇعادى.
كىسى قىزىل تىلدەن ولەدى، تۇلكى قىزىل جۇننەن ولەدى.
قىلىش جاراسى بىتەر، ءتىل جاراسى بىتپەس.
قىزىل ءتىل – جاننىڭ مياتى، ابىروي – ەردىڭ قۋاتى.
مال باسىنان بايلانادى، ادام تىلىنەن بايلانادى.
مالعا كەدەي – جارلى، تىلگە كەدەي – سورلى.
ىشىمدەگىنىڭ ءبارى تىلىمدە، تىلىمدەگىنىڭ ءبارى تۇرىمدە.
تۋعان ءتىل – قىدىرىڭ.
قاسيەتى سوزىندە.
وي - ءتۇپسىز.
سۇيەكتەن وتكەن ءسوز جامان.
ءتىلىمدەگىنىڭ ءبارى تۇرىمدە.
قۇر سوزدەن ءمان شىقپايدى.
قولىڭدى كەسەرسىڭ.
ءسوزىڭدى سويلەي بىلمەسەڭ،
جولىڭدى كەسەرسىڭ.
قىسىر سوزدەن ءمان شىقپاس.
جۇيەسىن تابار؛
جۇيەسىز ءسوز —
يەسىن تابار.
ولشەپ، پىشكەندەي،
جاماننىڭ ءسوزى
تۇيەدەن تۇسكەندەي.
ءبوز بەرگەنگە ەر.
ءسوز — بەينەت بولار،
ءبوز — كويلەك بولار.
شەشەن سوزىنەن سىنادى.
ۇرە بىلگەن يت ارتىق.
ادام تاپپاس جاۋاپ ايتار.
اۋزى جامان ەلدى بىلعار.
ءتىلگە كەدەي – سورلى.
بۇزاۋ تاياق جەگىزەر.
ءتىل كەسپەك جوق.
اشىققان ۇرى بولار.
ايتپاس جەردە — ءتىلىڭ تارت.
جامان شايقاپ سويلەر.
ايتاشاعىم كەتپەسىن.
كوپ كوزىنەن وتكەن ءىستىڭ ءمىنى جوق.
بىرەۋ باسىپ ايتادى،
بىرەۋ جانى اشىپ ايتادى.
ءتىل نايزاڭمەن تۇيرەمە.
ءتىل نايزاڭا تۇيرەپ اپ،
ولاي - بۇلاي سۇيرەمە.
ءسوزدى توسىپ ايتقان جاقسى.
ءتىلىمنەن سۇرىندىرمەسىن.
انا ءتىلى تۋرالى ماقال ماتەلدەر 3 سىنىپ
انا ءتىلى ماكال ماتەل، انا ءتىلى تۋرالى ماقالدار
قازاق ءتىلى تۋرالى ماقال ماتەل