- 05 ناۋ. 2024 03:29
- 308
جۇمباقتار الەمى
تاقىرىبى: جۇمباقتار الەمى
ماقساتى: جۇمباقتار ارقىلى وقۋشىنىڭ وي – ءورىسىن، ويلاۋ قابىلەتىن دامىتىپ، دۇنيەتانىمىن كەڭەيتۋ، سوزدىك قورىن مولايتىپ، ءتىل بايلىعىن جەتىلدىرۋ؛ شاپشاڭدىققا، ىزدەنىمپازدىققا، ءبىر – ءبىرىن تىڭداي بىلۋگە، تاتۋلىققا، ۇيىمشىلدىققا تاربيەلەۋ.
كورنەكىلىگى: پلاكات، كەسپە قاعازدار، سۋرەتتەر.
بارىسى: ءى ۇيىمداستىرۋ كەزەڭى
ءىى. سايىستىڭ ءوتۋ بارىسى
بۇل سايىستىڭ ەرەكشەلىگى، سايىس بولىمدەرى ءتۇرلى جۇمباقتاردان تۇرادى. جۇمباق اۋىز ادەبيەتىنىڭ ءبىر ءتۇرى. جۇمباق تاقپاقتاپ، ۇيقاستىرىلىپ ايتىلادى. ول ادامداردىڭ ءبىر نارسەنىڭ بەلگىلەرىن ەكىنشى نارسەنىڭ بەلگىلەرى ارقىلى جۇمباقتاپ ايتۋ ونەرى.
ءبىز جۇمباقتار الەمىنىڭ قانشالىقتى قىزىقتى، ءارى سان ءتۇرلى ەكەنىنە كوز جەتكىزەمىز. ولاي بولسا، وسى سايىس ارقىلى ءوز ونەرىمىزدى، ءبىلىمىمىزدى ورتاعا ورتاعا سالايىق. سايىستا جەڭۋ ءۇشىن بەلسەندىلىك تانىتىپ، بەرىلگەن تاپسىرمالارعا وزگەلەردەن بۇرىن جاۋاپ بەرۋلەرىڭىز كەرەك.
ءىىى سايىس بولىمدەرى:
1. ءسوزجۇمباق شەشۋ
ءارىپ جۇمباق
كىم تاپقىر؟
جۇمباق جاسىر
سۋرەت – جۇمباق
ءى توپ تاپقىرلار
ءىى توپ بىلگىرلەر
سايىسكەرلەرگە ءار بولىمدە قورىتىندى باعا بەرىلىپ وتىرادى.
ءى ءبولىم «ءسوزجۇمباق»
1. ەڭ كىشى ءۇش تاڭبالى سان (ءجۇز)
2. تىكۇشاقتىڭ تۋىسى (ۇشاق)
3. كورپەگە سالاتىن اق ۇلپا (ماقتا)
4. قىسقى اياق كيىم (بايپاق) 5. ۇلكەن، قاتتى وسىمدىك (اسقاباق)
6. ارزانعا قاراما – قارسى ءسوز (قىمبات)
1. جىل مەزگىلى. (جاز)
2. سايىس باعاسى. (ۇپاي)
3. تىشقان جاۋى. (مىسىق)
4. بەلدى بۋاتىن زات. (بەلبەۋ)
5. باتىردىڭ ەسىمى. (الپامىس)
6. سۋ الاتىن جەر. (قۇدىق)
ءىى ءبولىم «ءارىپ جۇمباق»
بۇل بولىمدە ەكى توپتىڭ وقۋشىلارى شاپشاڭدىق تانىتۋ كەرەك. قاي توپ ءبىرىنشى جاۋاپ بەرسە سول توپ ۇپاي الادى.
1. قىردا بار، تاۋدا جوق.
ايراندا بار، سۇتتە جوق. (ر)
2. وڭىردە بار، ومىردە جوق.
جەڭىلدە بار، اۋىردا جوق. (ڭ)
3. سارىدا بار، كوكتە جوق.
سۇردا بار، اقتا جوق. (س)
4. قاردا بار، مۇزدا جوق.
قۇزدا بار، جاردا جوق. (ق)
5. شامدا بار، شاڭدا جوق.
مالدا بار، اڭدا جوق. (م)
6. كويلەكتە بار، شالباردا جوق.
ەتەكتە بار، بالاقتا جوق. (ك)
7. جۇلدىزدا بار، ايدا جوق
بۇلتتا بار، كۇندە جوق (ۇ)
8. بورىكتە بار، جاۋلىقتا جوق،
ورىكتە بار، مەيىزدە جوق. (ءو)
ءىىى. كىم تاپقىر؟
جۇمباقتار شەشۋ
1. ۇلكەن ۇيگە باراسىڭ،
ۇلكەن ءبىلىم الاسىڭ. (مەكتەپ)
2. قاتە كورسە وشىرەدى،
دەمە ونى كەشىرەدى. (وشىرگىش)
3. جىلجىتادى العا ءبىزدى،
جىلجىمايدى ءبىراق ءوزى (سىنىپ)
4. بويلاعان سايىن تەرەڭگە،
شىعاسىڭ بيىك بەلەڭگە. (ءبىلىم)
5. ءتۇيىستىردى كوزىڭدى كوزىڭە،
جولىقتىردى ءوزىڭدى وزىڭە (اينا)
6. قالتامدا جاتىر ءتىسى بار،
تىستەمەي – اق ىستەر ءىسى بار. (تاراق)
7. كۇندىز ءبارى قاشادى،
تۇندە اسپاندى باسادى. (جۇلدىز)
8. اق ساندىعىم اشىلدى،
ىشىنەن جىبەك شاشىلدى (كۇننىڭ كوزى)
9. زۋلاپ ءتۇسىپ تومەنگە،
شىقپاس مەنسىز توبەگە. (شانا)
10. تابانىما ابايلادىم،
قوس تاياقپەن ايدادىم (شاڭعى)
ءىۇ ءبولىم «جۇمباق جاسىر»
بەرىلگەن سۋرەتتى تابۋ ءۇشىن سۋرەت بەتىندەگى ۇياشىقتاردىڭ ءبىرىن تاڭداپ الىپ تاستاۋ كەرەك. جاسىرىن سۋرەتتىڭ ءبىر شەتى اشىلعاننان كەيىن، قانداي سۋرەت جاسىرىلعانىن تولىق ايتۋ كەرەك.
قورىتىندى:
ءبىلىم دەگەن – بيىك شىڭ، بيىك شىنار،
بيىك شىڭدى باعىندىرساڭ كوڭىلىڭ تىنار،
بيىكتەرگە قول سوزعان ماقساتىڭا،
ەڭبەگىڭ مەن ءبىلىمىڭ الىپ شىعار، - دەگەندەي، «جۇمباقتار الەمى» سايىسى اياقتالدى.
جۇمباقتار الەمى. جۇكتەۋ
جۇمباقتار الەمى. سلايدتى جۇكتەۋ
ماقساتى: جۇمباقتار ارقىلى وقۋشىنىڭ وي – ءورىسىن، ويلاۋ قابىلەتىن دامىتىپ، دۇنيەتانىمىن كەڭەيتۋ، سوزدىك قورىن مولايتىپ، ءتىل بايلىعىن جەتىلدىرۋ؛ شاپشاڭدىققا، ىزدەنىمپازدىققا، ءبىر – ءبىرىن تىڭداي بىلۋگە، تاتۋلىققا، ۇيىمشىلدىققا تاربيەلەۋ.
كورنەكىلىگى: پلاكات، كەسپە قاعازدار، سۋرەتتەر.
بارىسى: ءى ۇيىمداستىرۋ كەزەڭى
ءىى. سايىستىڭ ءوتۋ بارىسى
بۇل سايىستىڭ ەرەكشەلىگى، سايىس بولىمدەرى ءتۇرلى جۇمباقتاردان تۇرادى. جۇمباق اۋىز ادەبيەتىنىڭ ءبىر ءتۇرى. جۇمباق تاقپاقتاپ، ۇيقاستىرىلىپ ايتىلادى. ول ادامداردىڭ ءبىر نارسەنىڭ بەلگىلەرىن ەكىنشى نارسەنىڭ بەلگىلەرى ارقىلى جۇمباقتاپ ايتۋ ونەرى.
ءبىز جۇمباقتار الەمىنىڭ قانشالىقتى قىزىقتى، ءارى سان ءتۇرلى ەكەنىنە كوز جەتكىزەمىز. ولاي بولسا، وسى سايىس ارقىلى ءوز ونەرىمىزدى، ءبىلىمىمىزدى ورتاعا ورتاعا سالايىق. سايىستا جەڭۋ ءۇشىن بەلسەندىلىك تانىتىپ، بەرىلگەن تاپسىرمالارعا وزگەلەردەن بۇرىن جاۋاپ بەرۋلەرىڭىز كەرەك.
ءىىى سايىس بولىمدەرى:
1. ءسوزجۇمباق شەشۋ
ءارىپ جۇمباق
كىم تاپقىر؟
جۇمباق جاسىر
سۋرەت – جۇمباق
ءى توپ تاپقىرلار
ءىى توپ بىلگىرلەر
سايىسكەرلەرگە ءار بولىمدە قورىتىندى باعا بەرىلىپ وتىرادى.
ءى ءبولىم «ءسوزجۇمباق»
1. ەڭ كىشى ءۇش تاڭبالى سان (ءجۇز)
2. تىكۇشاقتىڭ تۋىسى (ۇشاق)
3. كورپەگە سالاتىن اق ۇلپا (ماقتا)
4. قىسقى اياق كيىم (بايپاق) 5. ۇلكەن، قاتتى وسىمدىك (اسقاباق)
6. ارزانعا قاراما – قارسى ءسوز (قىمبات)
1. جىل مەزگىلى. (جاز)
2. سايىس باعاسى. (ۇپاي)
3. تىشقان جاۋى. (مىسىق)
4. بەلدى بۋاتىن زات. (بەلبەۋ)
5. باتىردىڭ ەسىمى. (الپامىس)
6. سۋ الاتىن جەر. (قۇدىق)
ءىى ءبولىم «ءارىپ جۇمباق»
بۇل بولىمدە ەكى توپتىڭ وقۋشىلارى شاپشاڭدىق تانىتۋ كەرەك. قاي توپ ءبىرىنشى جاۋاپ بەرسە سول توپ ۇپاي الادى.
1. قىردا بار، تاۋدا جوق.
ايراندا بار، سۇتتە جوق. (ر)
2. وڭىردە بار، ومىردە جوق.
جەڭىلدە بار، اۋىردا جوق. (ڭ)
3. سارىدا بار، كوكتە جوق.
سۇردا بار، اقتا جوق. (س)
4. قاردا بار، مۇزدا جوق.
قۇزدا بار، جاردا جوق. (ق)
5. شامدا بار، شاڭدا جوق.
مالدا بار، اڭدا جوق. (م)
6. كويلەكتە بار، شالباردا جوق.
ەتەكتە بار، بالاقتا جوق. (ك)
7. جۇلدىزدا بار، ايدا جوق
بۇلتتا بار، كۇندە جوق (ۇ)
8. بورىكتە بار، جاۋلىقتا جوق،
ورىكتە بار، مەيىزدە جوق. (ءو)
ءىىى. كىم تاپقىر؟
جۇمباقتار شەشۋ
1. ۇلكەن ۇيگە باراسىڭ،
ۇلكەن ءبىلىم الاسىڭ. (مەكتەپ)
2. قاتە كورسە وشىرەدى،
دەمە ونى كەشىرەدى. (وشىرگىش)
3. جىلجىتادى العا ءبىزدى،
جىلجىمايدى ءبىراق ءوزى (سىنىپ)
4. بويلاعان سايىن تەرەڭگە،
شىعاسىڭ بيىك بەلەڭگە. (ءبىلىم)
5. ءتۇيىستىردى كوزىڭدى كوزىڭە،
جولىقتىردى ءوزىڭدى وزىڭە (اينا)
6. قالتامدا جاتىر ءتىسى بار،
تىستەمەي – اق ىستەر ءىسى بار. (تاراق)
7. كۇندىز ءبارى قاشادى،
تۇندە اسپاندى باسادى. (جۇلدىز)
8. اق ساندىعىم اشىلدى،
ىشىنەن جىبەك شاشىلدى (كۇننىڭ كوزى)
9. زۋلاپ ءتۇسىپ تومەنگە،
شىقپاس مەنسىز توبەگە. (شانا)
10. تابانىما ابايلادىم،
قوس تاياقپەن ايدادىم (شاڭعى)
ءىۇ ءبولىم «جۇمباق جاسىر»
بەرىلگەن سۋرەتتى تابۋ ءۇشىن سۋرەت بەتىندەگى ۇياشىقتاردىڭ ءبىرىن تاڭداپ الىپ تاستاۋ كەرەك. جاسىرىن سۋرەتتىڭ ءبىر شەتى اشىلعاننان كەيىن، قانداي سۋرەت جاسىرىلعانىن تولىق ايتۋ كەرەك.
قورىتىندى:
ءبىلىم دەگەن – بيىك شىڭ، بيىك شىنار،
بيىك شىڭدى باعىندىرساڭ كوڭىلىڭ تىنار،
بيىكتەرگە قول سوزعان ماقساتىڭا،
ەڭبەگىڭ مەن ءبىلىمىڭ الىپ شىعار، - دەگەندەي، «جۇمباقتار الەمى» سايىسى اياقتالدى.
جۇمباقتار الەمى. جۇكتەۋ
جۇمباقتار الەمى. سلايدتى جۇكتەۋ