Жаңалықтар индустриясы өзгеріп жатқан ақпараттық кеңістікте өз орнын сақтап қалуы керек, әйтпесе қоғам ауыр сынаққа тап болады. Бұл туралы Әлемдік жаңалықтар күнінің жетекшісі, Оңтүстік Африканың Daily Maverick басылымының негізін қалаушы Бркич мәлімдеді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Әлемдік жаңалықтар күні 2018 жылы бастау алғаннан бері ауқымын кеңейтіп келеді. Оның «сенімді журналистика маңызды» деген ұраны жаңалық таратушылардың маңызды оқиғаларды зерттеп, түсіндірудегі рөлін айқындауды мақсат етеді.
Бұл бастама Reuters Institute-тің соңғы есебінде сипатталған ахуал аясында өтіп жатыр. Онда қоғамның жаңалықтарға деген көзқарасы «үрей, жатсыну және скептицизммен» қатар, «жаңа дереккөздер мен форматтарға ашықтық пен жаңалықтардың ең үздік деңгейде ұсына алатынына деген сенімнің сақталуымен» ерекшеленетіні айтылған.
Есепке сәйкес, әлеуметтік желілер мен бейне платформалар былтыр жаңалық ұйымдарының жеке сайттары мен қосымшаларынан басым түсіп, онлайн жаңалықтардың негізгі көзіне айналды. Алайда оларға деген сенім деңгейі төмен.
Осы айдың басында жарияланған тағы бір есепте Ұлыбританияның медиа реттеушісі Ofcom да адамдардың жаңалықтарды әртүрлі дереккөздерден алатынын, YouTube-тың «қарқынды өсіп жатқанын» және адамдардың 20 пайызы жаңалықтарға қол жеткізу үшін жасанды интеллект құралдарын пайдаланатынын мәлімдеді.
Алайда таңдау мүмкіндігінің кеңеюі кімге және неге сену керектігі туралы белгісіздікті де арттырды. Ofcom-ның айтуынша, дәстүрлі жаңалық көздері онлайн платформаларға қарағанда сенімді, дәл және бейтарап саналады.
Оңтүстік Африканың Daily Maverick басылымын құрған Бркич медиа ландшафтың өзгергенін мойындай отырып, қалыптасқан жаңалық ұйымдары бұған жауап беруге тиіс екенін айтты.
«Бұрынғы күндер қайта оралмайды. Біз жаңа тепе-теңдік орнатуымыз керек, оған тек күш біріктіргенде ғана қол жеткізе аламыз», — деді ол.
«Осылай жалғастыра берсек, біз жойылуды күтіп тұрған әлсіз жеке ойыншыларға айналамыз. Егер бірдеңені түбегейлі әрі шұғыл түрде өзгертпесек, біз жолда қалып қоямыз», — деп ескертті Бркич.
Оның пікірінше, дәстүрлі медиа «қателіктер жіберді», бірақ кәсіби және сенімді журналистер қоғамда аса маңызды рөл атқарады.
«Біз аудиториямызбен сөйлесіп, оларға түсіндіруіміз керек: шындық пен сенімді таңдамау сіздің мүддеңізге сай емес», — деді ол.
«Шындық пен фактілерсіз біз жұмыс істей алмаймыз».
Алайда «шындық» ұғымының анықтамасы жиі даулы болып келеді. Бұған АҚШ Президенті Дональд Трамптың «жалған жаңалықтар медиасы» деп атаған ақпарат құралдарымен ұзаққа созылған күресі дәлел.
Бркич сөзін былай қорытты: «Бұл — ақпаратқа негізделген қоғам. Біз сол ақпараттық қоғамның инфрақұрылымымыз. Ал ол қоғам бізсіз шынымен қиналмақ».