БҰҰ (AP) — Human Rights Watch және тағы үш құқық қорғау ұйымы сейсенбі күні АҚШ әкімшілігінің Халықаралық қылмыстық сотқа (ХҚС) қарсы жүргізіп жатқан науқанына қарсы сотқа жүгініп, ХҚС судьялары мен прокурорларына қарсы салынған санкциялар адамзатқа қарсы ең ауыр қылмыстар үшін жауаптыларды сотқа тарту мүмкіндігін әлсіретіп жатқанын алға тартты. Бұл туралы infohub.kz сайты хабарлайды.
Нью-Йорктің оңтүстік округіне берілген шағымда президент Дональд Трамптың өткен жылы Гаагада орналасқан қылмыстық сотқа қарсы шығарған атқарушы бұйрығы мен АҚШ-тың БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі сарапшысы мен үш палестиналық құқық қорғау ұйымына қарсы салған санкциялары «халықаралық әділетке ашық түрде заңсыз шабуыл болып табылады және оны жою қажет» делінген. Бұл — әкімшіліктің халықаралық құқықты бұзуға және әлемдегі үкіметтердің жазасыз қалуына қарсы күреске кедергі жасау әрекеттеріне қарсы ұйымдар тарапынан жасалып жатқан соңғы қадам.
«Көптеген жетекші адам құқықтары мен гуманитарлық ұйымдардың Трамптың заңсыз атқарушы бұйрығына қарсы бірігуі оның ауыр қылмыстарға жауаптыларды әділ сотқа тартуға арналған азаматтық қоғам ұйымдарына келтіріп жатқан кең ауқымды зиянын көрсетеді», — деді талапкерлердің жетекші адвокаты Эндрю Левенштейн (Foley Hoag LLP). Топтардың мәлімдеуінше, ХҚС-қа қарсы қаржылық және құқықтық санкциялар оларды АҚШ Конституциясының Бірінші және Бесінші түзетулеріне және Діни бостандықты қалпына келтіру актісіне қайшы келетін адам құқықтары мен құқықтық жұмыстардың кең ауқымын қысқартуға мәжбүр етті.
Бұл сот процесіне American Friends Service Committee, Center for Constitutional Rights және Open Society Institute сияқты ұйымдар да қосылды. Халықаралық трибуналдың өкілеттігін сақтау әрекеттері ХҚС іштей де, оның 120-дан астам мүше мемлекеті тарапынан да үлкен қысымға ұшырап жатқан кезде жүзеге асып жатыр. Өткен жылы АҚШ санкция салғандардың қатарында ХҚС-тың бас прокуроры болған Карим Хан да бар. Ол өткен айда лауазымынан босатылған еді, бұған дейін оған қатысты жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптаулар екі жыл бойы талқыланған болатын. АҚШ әкімшілігі Хан мен тағы он екі ХҚС қызметкеріне қарсы санкцияларды соттың Газадағы соғысқа байланысты Израильдің жоғары лауазымды тұлғаларына, оның ішінде премьер-министр Биньямин Нетаньяхуға қатысты ордерлер шығаруына және Ауғанстандағы АҚШ әскери қызметкерлеріне қатысты тергеулер жүргізуіне жауап ретінде салған.
Содан бері АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио АҚШ-тың «Халықаралық қылмыстық соттың АҚШ егемендігіне төнетін қаупін жою үшін кең ауқымды науқан» бастайтынын мәлімдеді. Өткен айдағы бейнеүндеуінде Рубио АҚШ мүше мемлекеттерді ұйымнан шығуға мәжбүрлейтінін, сотпен жұмыс істейтін ұйымдарға санкция салатынын және қызметкерлердің АҚШ-қа сапар шегуіне тыйым салатынын айтты. Ол сондай-ақ «АҚШ қауіпсіздік қолшатырының артықшылықтарын пайдаланып жатқан» елдерді соттың АҚШ азаматтарына қатысты юрисдикциясын қабылдамауға шақыратынын қосып өтті. Рубионың мәлімдемелері мен Ханның қызметтен босатылуынан кейін АҚШ-пен одақтас Венесуэланы қоса алғанда, бірнеше ел соттан шығатынын жариялады.