АҚШ-та қолданыстағы тұрғын үйлерді сату қазан айында 16 жылдық ең төмен деңгейге жетті. Себебі — ипотека мөлшерлемелерінің күрт өсуі мен инфляцияның қысымы сатып алушыларды шегеріп тастады. Бұл туралы сәрсенбіде жарияланған жаңа деректерге сілтеме жасап infohub.kz сайты хабарлайды.
Ұлттық риэлторлар қауымдастығының (NAR) мәліметінше, қазан айында бұрын салынған үйлердің сатылымы 3,75 миллионға дейін төмендеп, былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 8,8%-ға азайды. Қолданыстағы тұрғын үйдің медианалық бағасы аздап қымбаттап, 416 700 долларды құрады. Сатылым орталық-батыс, оңтүстік және батыс аймақтарда төмендегенімен, солтүстік-шығыста тұрақты болып қалды.
2024–2025 жылдары ипотека мөлшерлемелері біртіндеп төмендеп, 30 жылдық мөлшерлеме 2026 жылдың ақпанында алғаш рет 6%-дан төмен түскен еді. Алайда Иран соғысы аясында инфляцияның өсуі мен пайыз мөлшерлемелерінің көтерілуі оны қайтадан шамамен үш жылдық максимумге итермеледі.
Тұрғын үй несиелерінде ең жиі қолданылатын 30 жылдық ипотека мөлшерлемесі қазір шамамен 7,18% деңгейінде тұр. Бұл 2023 жылғы 7,79%-дық шыңынан алыс емес. Пандемия кезінде орташа ипотека мөлшерлемесі 3%-дан сәл ғана жоғары болатын.
«2023 жылдың бір айын қоспағанда, ипотека мөлшерлемелері 2000 жылдан бергі ең жоғары деңгейге көтерілгенде үй сатып алу қиынға соғады. Соның салдарынан тұрғын үй сатылымы 2010 жылдың тамызынан бергі ең төмен деңгейге түсті», — деді NAR-дың бас экономисті Лоуренс Юн.
Келісім жасалып, мәміле жабылғанға дейінгі келісімшарттар санын білдіретін күтілетін сатылым қыркүйекте NAR тарихындағы ең төмен деңгейге жетті. Дәл сол айда 30 жылдық ипотека мөлшерлемесі шамамен екі жылда алғаш рет 7%-дан асып түскен болатын.
Ипотека мөлшерлемелеріне АҚШ Федералдық резерв жүйесінің пайыз мөлшерлемесін өзгертуі тікелей әсер етеді. Орталық банк қыркүйекте 2023 жылдан бері алғаш рет мөлшерлемені көтерді. Қазір ол 3,75%-дан 4%-ға дейінгі аралықта тұр.
Орталық банк қазан айында күткеннен де жоғары өскен инфляциямен күресу үшін келесі айда мөлшерлемені тағы да көтеруге дайындалып отыр.
Қолжетімділік пен өмір сүру құнына қатысты алаңдаушылық келесі жылы Демократтарға Конгрестің бақылауын берген аралық сайлауда ерекше рөл атқарды. Соңғы санақ деректеріне сәйкес, АҚШ-тағы медианалық жалдау ақысының өсуі инфляциядан асып түсті. Сол деректер бойынша, елдегі тұрғын үйге меншік құқығының деңгейі 2021 жылдан бері тоқырап тұр.
«Бұл тұрғын үй сатылымы үшін жаңа қалыпты жағдай деп ойламаймын. Керісінше, бұл — қаржылық ортаның кенет өзгеруі мен сайлау алдындағы кезеңдегі саясат пен экономикаға қатысты үлкен белгісіздіктің қабаттасуы. Ол кезде тұрғын үй нарығы әдетте маусымдық баяулауға кіреді», — деді Realtor.com-ның бас экономисті Даниэль Хейл.