Біріккен Ұлттар Ұйымының баяндамасында АҚШ-тың есірткі тасымалдады деген күдікті кемелерге жасаған соңғы әуе соққылары халықаралық құқықты бұзғаны және адамзатқа қарсы қылмыс ретінде саралануы мүмкін екені тұжырымдалды. Арнайы баяндамашы Бен Саулдың есебіне сәйкес, өткен жылдың қыркүйегінен бері АҚШ-тың аумақтық суларынан тыс жерде, Кариб және Тынық мұхиттарында кемінде 68 соққы жасалып, олардың салдарынан 220-дан астам адам қаза тапқан. Саулдың айтуынша, нысаналар террористік ұйымдардың мүшелері деп танылған күннің өзінде, олар АҚШ-қа қарулы шабуыл жасамаған, ал халықаралық құқық бойынша өзін-өзі қорғау құқығы тек осындай шабуылдан туындайды.
Бұл баяндама АҚШ әскерилері Кариб теңізіндегі кемеге соққы жасап, төрт адамның өмірін қиғанын хабарлағаннан екі күн өткен соң жарияланды. Аймақтағы АҚШ күштерін басқаратын Оңтүстік қолбасшылық соңғы шабуыл туралы мәлімдемесінде: «Расталған барлау деректері кеменің есірткі контрабандасына белсенді қатысып жатқанын анықтады. Операция барысында төрт есірткі-террорист жойылды», — деп мәлімдеді. Мәлімдемеге бұлыңғыр бейнежазба қоса берілген.
Алайда БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі кеңесі дүйсенбіде жариялаған қысқаша анықтамалық жазбасында Саул: «Мұндай шабуылдар өмір сүру құқығын бұзатын сериялық соттан тыс өлтірулерге жатады, олар ұлттық немесе жеке өзін-өзі қорғау, не халықаралық гуманитарлық құқық, теңіз халықаралық құқығы, есірткіге қарсы конвенциялар немесе халықаралық терроризмге қарсы құқық тұрғысынан ешбір негізсіз», — деп атап өтті.
«Хабарланған 68 шабуылдың 223 адамның өліміне әкелгені әдеттегі халықаралық құқық бойынша адамзатқа қарсы қылмыс — кісі өлтіру болып табылады деп сенуге жеткілікті негіздер бар», — деп түйіндеді Саул.
BBC News осы баяндамаға қатысты Ақ үй мен Мемлекеттік департаментке пікір сұрап хабарласты. Қорғаныс министрі Пит Хегсет бұған дейін жалпы операция «есірткі-террористерді біздің жарты шардан» аластауға және АҚШ-ты «халқымызды қырып жатқан есірткіден» қорғауға бағытталғанын айтқан.
АҚШ әскерилері «Оңтүстік найза» деп аталатын операцияны қыркүйек айының басында бастаған. Алайда шенеуніктер нысанаға алынған кемелердің есірткі тасымалдауға қатысы бар екенін дәлелдейтін нақты дәйектерді ұсынбады.
Басынан-ақ сарапшылар соққылардың заңдылығына күмән келтіріп келеді. Алғашқыда азаматтары нысанаға алынған Латын Америкасы көшбасшылары бұл әрекеттерді қатаң сынға алған.
Алайда сол кезде Венесуэла басшысы болған және соққыларға қарсы шыққан Николас Мадуро осы жылдың басында АҚШ күштерінің астана Каракасқа түнде жасаған драмалық әрі даулы рейді барысында ұсталды. «Оңтүстік найза» операциясын ашық сынаған тағы бір саясаткер — сол кездегі Колумбияның солшыл президенті Густаво Петро — маусымдағы президенттік сайлауда Трамп қолдаған үміткер жеңіске жеткен соң тамызда қызметінен кетті.