Ұлыбританияның ең құнды су асты мекендерінің бірі — Дорсеттегі теңіз шалғыны — теңіз түбін бүлдірмейтін «эко байланыстар» арқасында қалпына келе бастады. Бұл туралы зерттеу нәтижелері көрсетті, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Студленд шығанағындағы теңіз шалғынының кейбір аймақтарында дәстүрлі зәкірлерден қалған тыртықтар толығымен дерлік жоғалып, су асты шалғынында тіршілік ететін теңіз жылқыларының саны арта түскен.
Қоршаған ортаны қорғаушылар мен су көлігі әуесқойларын біріктіретін Студленд шығанағы теңіз серіктестігі бұл қорытындылар Ұлыбританияның басқа да қарбалас теңіз аймақтарында теңіз шалғынын қорғауға және қалпына келтіруге көмектеседі деп үміттенеді.
Теңіз шалғыны әлемдегі ең құнды экожүйелердің бірі саналады: ол теңіз жылқылары сияқты тіршілік иелерін асырап қана қоймай, көміртекті сақтайды және жағалауды эрозиядан қорғайды.
Алайда ластану, жағалауды игеру және климаттық дағдарыс сияқты қысымдарға байланысты ол әлем бойынша азайып барады. Студленд шығанағындағы шалғын әсіресе қауіп төніп тұр, өйткені бұл жер демалыс қайықтары арасында өте танымал.
Саутгемптон университетінде магистрлік диссертациясын жазған Кира Данн серіктестік 2021 жылы эко байланыстарды орнатқаннан бері жиналған деректерді талдады.
Бес жыл бұрын 10 сынақ эко байланысы орнатылған аймақта теңіз шалғынындағы жалаңаш дақтар 2021–2025 жылдар аралығында орта есеппен 94%-ға азайған. Дәстүрлі шынжырлы байланыстар 2023 жылға дейін сақталған екінші зерттеу аймағында тыртықтар 65%-ға кеміген.
«Нәтижелер физикалық әсер алынған аймақтарда теңіз шалғыны қалпына келе жатқанын анық көрсетеді. Мүмкіндік берілгенде бұл маңызды мекеннің қаншалықты тез жаңаратынын көру аса қуантады», — деді Данн.
Студленд шығанағы теңіз серіктестігі басқару тобының төрағасы әрі Ұлттық трестің жетекші экологы Дэвид Браун: «Әсер біз күткеннен де асып түсті. Берік мониторинг пен зерттеулердің арқасында эко байланыстардың теңіз шалғынына және оған тәуелді барлық түрлерге қаншалықты пайдалы екенін дәлелдейтін ғылыми негіз бар», — деп атап өтті.
Студленд шығанағы 2019 жылы теңізді қорғау аймағы деп жарияланған және Ұлыбританиядағы ең үлкен теңіз шалғыны шоғырларының бірі орналасқан. Мұнда қорғалатын тікенді теңіз жылқысы мен сирек тіркелетін қысқа тұмсықты теңіз жылқысын қоса, көптеген теңіз түрлері мекендейді.
Эко байланыстар енгізілгеннен бері теңіз жылқыларын бақылайтын ерікті сүңгуірлер олардың саны артқанын хабарлады. Теңіз шалғынында сондай-ақ конгер жыланбалықтары, өрмекші шаяндар және корк қанатты балықтары кездескен.
Эко байланыстар теңіз түбіне мықтап бұрғыланған 2 метрлік бұрандадан тұрады. Оған беткі қалтқыға жалғанатын 2 метрлік серпімді тірек бекітіледі. Толқын көтеріліп, төмендегенде тірек созылып, жиырылып, теңіз түбі мен шалғынның тозуын болдырмайды.
Саутгемптон университетінің эмерит зерттеушісі әрі сүңгуір ісі жөніндегі қызметкері, зерттеу жетекшісі Кен Коллинз: «Бұл зерттеу эко байланыстардың теңіз шалғынын сақтау мен қалпына келтірудің тиімді құралы екеніне берік ғылыми дәлел ұсынады. Нәтижелер эко байланыс жобаларын Студлендте ғана емес, теңіз шалғыны мекендері қысымға ұшыраған басқа да нәзік теңіз орталарында одан әрі қолдану мен кеңейтуді қолдайды», — деді.