Латын американдықтар мен чикано қауымдастығының беделді қайраткері, әлеуметтанушы Гилберто Карденас 79 жасында қайтыс болды. Ол жексенбіде Остиндегі (Техас) үйінде ұзақ сырқаттан соң дүниеден озды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Калифорнияның Сан-Габриэль қаласында туып-өскен Карденас 1960-70 жылдардағы Чикано қозғалысына терең араласты. Чикано — азаматтық құқықтары үшін күрескен мексикалық американдықтар қабылдаған әлеуметтік-саяси бірегейлік.
Ол бұл істі өз камерасымен қолдады: шерулерді, жиындарды, қоғамдық іс-шараларды түсірді. Сонымен қатар қозғалыстағы чикано суретшілерін құрметтеп, фотосуреттерін суретшілердің постерлері мен басқа да туындыларына айырбастайтын. Тіпті лақтырылуға тұрған постерлерді де олардың мәдени маңызын ескеріп сақтап қалатын.
«Оның барлық жетістіктеріне қарасақ, ол өте жұмсақ әрі кішіпейіл адам еді, өз шыққан тегін шын құрметтейтін. Ол әрқашан қауымға да, өзі жақсы көретін суретшілерге де үлес қосуға тырысты», — дейді оның досы, Остиндегі Техас университетінің мексикалық американдық зерттеулер профессоры Ричард Флорес.
Карденас Нотр-Дам университетінде докторлық дәреже алды, кейін Остиндегі Техас университетіне әлеуметтану профессоры болып қабылданды. Ол шамамен 25 жыл бойы иммиграция әлеуметтануынан дәріс берді. Оған сол жерде мексикалық американдық зерттеулер курсын құру мәртебесі беріледі.
1999 жылы Карденас Нотр-Дам университетіне оқытушы ретінде қайта оралды. Ассистент-провост ретінде ол Латын американдық зерттеулер институтын құрды.
Осы уақытта ол әйелі Долорес Каррильо Гарсиямен бірге 20 мыңға жуық латын америкалық өнер туындысын жинады. 2023 жылы олар жинақтың жартысына жуығын Техас университетінің Блантон өнер мұражайына тарту етті. Жинақтағы басқа заттар Вашингтондағы Смитсон американдық өнер мұражайына, Чикагодағы Мексикалық өнер ұлттық мұражайына және Нотр-Дам университетінің Снайт өнер мұражайына берілді.
Карденастың көшбасшылығы оны 2001 жылы президент Джордж Буш тағайындаған Ақ үй стипендиаттары жөніндегі президенттік комиссияға алып келді. 2008 жылы Буш оны Америка латындықтарының ұлттық мұражайын құру мүмкіндігін зерттейтін тағы бір комиссияға тағайындады.
Карденас 1993-2012 жылдары Мексикалық американдық құқықтық қорғау және білім беру қорының (MALDEF) басқармасында болды. MALDEF президенті және бас кеңесшісі Томас Сенцтің мәлімдемесінде Карденас «чикано қозғалысының үнсіз белгісі, оның істегендері ешқашан лайықты бағаланбады» делінген.
Флорестің айтуынша, Карденас он жыл бұрын Нотр-Дамнан зейнетке шықты. Ол өнер әлемінде әлі де белсенді болып, жинағы мен әлеуметтік-экономикалық мәселелер туралы кейде дәріс оқитын.
Оның артында әйелі, екі ұлы, үш өгей баласы және тоғыз немересі қалды. Жаназа рәсімі сенбіде Остиндегі Әулие Игнатий мәртебелі католик шіркеуінде өтеді.