Халықаралық қылмыстық соттың (ХҚС) бас прокуроры Карим Хан жыныстық сипаттағы теріс қылықтар туралы айыптаулар бойынша жұмыстан шығарылды. Бұл шешім 2026 жылы 24 шілдеде БҰҰ штаб-пәтерінде өткен дауыс беруде қабылданды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Карим Хан 2024 жылғы мамырда Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхуға қатысты тұтқындау ордерін сұраған кезде халықаралық деңгейде танымал болды. Бұл қадам ХҚС-ті АҚШ-пен қақтығысқа әкелді. Хан сонымен қатар бұрынғы Либерия президенті Чарльз Тейлордың соғыс қылмыстары бойынша ісінде қорғаушы болған.
56 жастағы Карим Хан Эдинбургте туып, Лондонда заң оқыған. Ол өз мансабын Ұлыбританияның айыптау қызметінде бастап, кейін Югославия мен Руанда бойынша БҰҰ-ның арнайы трибуналдарында заңгер-кеңесші болып жұмыс істеді. Хан кейін Кения, Судан және Ливия бойынша ХҚС істерінде жұмыс істеп, Кения президенті Уильям Рутоға қатысты істің тоқтатылуына қол жеткізді.
Хан Ирактағы Ислам мемлекеті қылмыстарын тергеу жөніндегі БҰҰ тобын басқарған кезде ХҚС прокуроры лауазымына үміткер ретінде өтініш берді. Ол қысқа тізімге енбесе де, Ұлыбритания мен Африка мемлекеттерінің саяси қысымынан кейін 2021 жылы бұл лауазымға ие болды.
Хан қызметіне кіріскен соң ХҚС тергеу жүргізетін Украина, Израиль және Палестина аумақтарына жиі сапар шекті. 2023 жылы сот Ресей президенті Владимир Путинді тұтқындау туралы ордер шығарды, нәтижесінде Хан 2025 жылы Ресейде сырттай сотталып, айыпты деп танылды.
Ахмадия мұсылман қауымының мүшесі Хан өз қызметінде жыныстық қылмыстардың жазалануына және балалар құқығын қорғауға басымдық берді. Ол сөздерінде заңды барлық жағдайда тең қолдануға тырысатынын жиі атап өтті.
Нетаньяхуға қатысты тұтқындау ордері Израиль мен АҚШ-тың ғана емес, сондай-ақ Италия мен Венгрия сияқты ХҚС-ке мүше мемлекеттердің де наразылығын тудырды. АҚШ Ханды қоса алғанда, соттың 11 лауазымды тұлғасына санкция салды.
2024 жылдың қазан айында Хан кеңсесіндегі кіші заңгер оған қатысты жыныстық сипаттағы теріс қылықтар туралы айып тақты. Хан бұл айыптарды жоққа шығарды, бірақ 2025 жылдың мамырында еңбек демалысына шықты. 2026 жылдың 8 маусымында ХҚС басқару органының атқарушы бюросы Хан кіші заңгермен дұрыс емес жыныстық қатынаста болғанын анықтап, оны жұмыстан шығару туралы шешім қабылдады.
Хан мен оның адвокаттары бұл айыптауларды Израиль мен оның одақтастарының саяси қысымы деп меңзесе, Израильдің БҰҰ-дағы елшісі Дэнни Данон: «Ол өз теріс қылықтарынан назарды аудару үшін Израильді күнәлауға тырысты. Халықаралық қоғамдастық бұл циниктік әрекетті бүгін жоққа шығарды», — деді. БҰҰ тергеушілері құрбанның шетелдік барлау органдарымен байланысы бар деген күдікті жоққа шығарды.
ХҚС-ке мүше мемлекеттердің дауыс беруі нәтижесінде жаңа прокурорды сайлау жөніндегі процесс басталды. Франция, Нидерланд және Норвегия оның қызметтен босатылуын ашық қолдады.