Ливан президенті Жозеф Аун осы аптада Ақ үйге алғашқы сапарын жасап, АҚШ президенті Дональд Трампқа Иран қолдаған Хезболла тобын қарусыздандыру және Израиль әскерлерінің Ливаннан шығуын қамтамасыз ету жоспарын ұсынады деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Өткен жылы президент болып сайланғанға дейін АҚШ қолдаған Ливан армиясының қолбасшысы болған Аун — 20 жылға жуық уақыттан бері Ақ үйге барған алғашқы Ливан мемлекеттік басшысы. Ол Трамппен бетпе-бет алғаш рет кездеседі.
Сейсенбідегі кездесу Ливан үшін маңызды сәтте өтіп жатыр. Израиль әскерлері елдің оңтүстігіндегі аумақтарды басып алған, жүздеген мың ливандық Израиль шабуылдарынан кейін босқын болып қалған, ал Хезболла үкіметтің Израильмен тікелей келіссөздерін және қарудан бас тарту әрекеттерін үзілді-кесілді қабылдамаған.
Өткен аптада өз кеңсесі арқылы жарияланған мәлімдемесінде Аун Трампты 26 маусымдағы АҚШ делдалдығымен жасалған Ливан мен Израиль арасындағы келісімді жүзеге асыру үшін «Израильге қажетті қысым көрсетуге» шақыратынын айтқан. Бұл келісім Хезболланы қарусыздандыруға, Израиль әскерлерін біртіндеп шығаруға және екі ел арасында бейбіт қарым-қатынас орнатуға бағытталған.
Ливандық лауазымды тұлғаның айтуынша, Аун Трампқа Хезболланың үлкен қару-жарақ арсеналын қалай жою керектігі туралы жазбаша ұсыныс табыс етпек. Ол тек Трамптың ғана Израильді әскерлерін шығаруға және Ливанның егемендігін қалпына келтіруге көмектесетін ықпалы бар деп санайды.
62 жастағы Аун өткен жылы Трамптың Ақ үйдегі екінші мерзімі басталар алдында президент болған. АҚШ оның сайлауын құптаған. Аун — маронит христианы, бұл Ливанның конфессиялық билік бөлісу жүйесіне сәйкес, премьер-министр сүннит мұсылман, ал парламент спикері шиит мұсылман болуы керек. Мансаптық сарбаз Аун екі рет жараланып, денесінде снаряд сынығы қалған.
Оның өрлеуі Ливандағы билік теңгерімінің елеулі өзгерісін көрсетті. Бұл 2024 жылы Израильдің Хезболлаға қарсы күйрете соққы беруі және Хезболланың сириялық одақтасы президент Башар әл-Асадтың құлауы сияқты топты әлсіретіп, оның мемлекетке деген бұрынғы шешуші ықпалын жойған ірі оқиғалардан кейін болды.
Аун ант беру рәсімінде «мемлекеттің қаруға монополия құқығын» растауға ант еткен. Оның президенттігінің алғашқы жылы 1982 жылы Иран революциялық сақшылары құрған және Израильмен бірнеше соғыс жүргізген Хезболланы қарусыздандыру үшін үкімет тарапынан жасалған әрекеттермен сипатталды. Ливан әскерлері 2024 жылғы соғыстан кейінгі бітімге сәйкес және әлсіреген Хезболланың қарсылығынсыз оңтүстік Ливанда Хезболланың қару қоймаларын жинады.
Бірақ президенттік мерзімінің екінші жылының басында Хезболла 2 наурызда АҚШ пен Израиль шабуылына ұшыраған Иранды қолдап Израильге оқ атқан кезде жаңа соғыс басталды. Хезболланың шабуылы Израильдің ауадағы және жердегі күшті науқанын тудырды. Ливан денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, соғыста 4 300-ден астам адам қаза тапты, оның ішінде 800-ге жуық бала, әйел және дәрігер. Бұл көрсеткіш бейбіт тұрғындар мен жауынгерлерді ажыратпайды. Хезболла өз жауынгерлерінің шығынын жариялаған жоқ.
Соғыс басталғаннан кейін Аун дереу Израильмен тікелей келіссөздерге шақырды. Бұл 1978 жылдан бері Израиль бірнеше рет басып кірген мемлекет үшін тарихи қадам болды. Бұл екі ел арасындағы ондаған жылдардағы ең жоғары деңгейдегі бетпе-бет байланыстарға әкелді. Сондай-ақ бұл Аунды Хезболла мен оның жақтастарының қатты сынына ұшыратты. Аун берік тұрып, Хезболланы соғысты бастағаны үшін сынап, Ливан Иран үшін жойылып жатыр деді. Дегенмен ол Трамптың Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхумен кездесу туралы шақыруына келіспеді.
Аун Шығыс Бейрут маңындағы Син әл-Филде дүниеге келген. Оның отбасы оңтүстік Ливаннан шыққан. Әскердегі алғашқы тапсырмасы — 1985 жылы Ливанның 1975-1990 жылдардағы азаматтық соғысы кезінде армия рейнджерлерінде взвод командирі болу. Командирлікке көтерілгеннен кейін көп ұзамай Сирия-Ливан шекарасында «Ислам мемлекеті» содырларын жою науқанын басқарды. Ол армияны 2019 жылы Ливанның қаржылық күйреуінен кейінгі дағдарыс кезінде басқарды. Бұл дағдарыс ондаған жылдардағы мемлекеттік сыбайлас жемқорлық пен нашар басқарудан кейін ливан валютасын құлдыратты. Сол кезде Аун дағдарыс Ливан армиясының, «елдің тірегінің» күйреуіне әкелетінін ескерткен. Әскер қолбасшысы үшін әдеттен тыс саяси мәлімдемесінде ол билеуші саясаткерлерді күйреу үшін сынға алып, сарбаздардың халықпен бірге аш жүргенін айтып, «сіздер не істемексіздер?» деп сұраған.
Аунның сайлануы 2022 жылы мерзімі аяқталған Хезболланың одақтасы Мишель Аунның (туыс емес) орнына екі жылдық президенттік вакуумды аяқтады. Ол көптен кешіктірілген экономикалық реформалар бойынша жұмыс істеуге және 2020 жылғы Бейрут портындағы жарылыс құрбандарына әділдік орнатуға уәде берген.