БҰҰ-ның атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттігі (МАГАТЭ) Иранды ядролық қаруды таратпау туралы шарт бойынша міндеттемелерін орындамағаны үшін Қауіпсіздік Кеңесіне жолдады. Бұл — соңғы 20 жылдағы алғашқы мұндай қадам, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Венада өткен МАГАТЭ басқармасының отырысында осыған қатысты қарар қабылданды. Құжатта Иранның ядролық материалы, оның ішінде жоғары байытылған уран қоры туралы ақпараттың жеткіліксіздігі, сондай-ақ МАГАТЭ инспекторларының ядролық нысандарға қол жеткізе алмауы атап көрсетілген.
Тегеран МАГАТЭ шешімін айыптап, ядролық нысандарға жасалған АҚШ пен Израиль шабуылдарын тексеру процесінің бұзылуына себеп ретінде көрсетті. Дегенмен, жаңа санкциялар енгізілуі екіталай, өйткені Иранның одақтастары — Қытай мен Ресей — Қауіпсіздік Кеңесінде вето құқығына ие.
Ұлыбритания, Франция, Германия және АҚШ ұсынған МАГАТЭ қарарын 23 ел қолдады, сегіз ел қалыс қалды. Қытай, Ресей және Нигер қарсы дауыс берді. Құжатта МАГАТЭ басшысы Рафаэль Гроссиге Иранды Қауіпсіздік Кеңесіне жолдау тапсырылған. Иран бұған дейін мұндай қарардың қабылдануына қарсы екенін бірнеше рет ескерткен болатын.
Иран Сыртқы істер министрінің орынбасары Кәзім Ғарибабади өзінің X парақшасында: "Олар Иранның қорғалатын ядролық нысандарына шабуыл жасап, тексерудің қалыпты процесін бұзады, содан кейін дәл осы бұзылуды қарар шығаруға сылтау ретінде пайдаланады", — деп жазды.
МАГАТЭ Иранның ядролық нысандарына 2025 жылғы маусымдағы 12 күндік қақтығыс кезінде Израиль мен АҚШ жасаған шабуылдардан бері қол жеткізе алмай келеді. Осы жылдың 28 ақпанында Израиль мен АҚШ бастаған соңғы соғыста бұл нысандар қайтадан шабуылға ұшырады. Иран Натанз бен Фордоудағы уран байыту зауыттарын қоса алғанда, өз нысандарына жасалған шабуылдарды МАГАТЭ инспекторларын жібермеу себебі ретінде түсіндіреді.
Тегеран сондай-ақ мұндай қолжетімділікті АҚШ пен Израильмен соғысты аяқтау үшін кеңірек келісімнің бөлігі болуын қалайды. Иран өзінің ядролық бағдарламасы тек бейбіт мақсаттарға бағытталғанын бірнеше рет мәлімдеді. АҚШ, Израиль және бірқатар еуропалық елдер бұл мәлімдемеге күмәнмен қарап, Тегеран ядролық қару жасауға тырысуы мүмкін деп алаңдауда. АҚШ-тың жоғары лауазымды шенеуніктерінің мәліметінше, Иранға қарсы соңғы соғыс басталғанда Тегеранда шамамен 440 кг 60% байытылған уран болған. Бұл материалды қаруға жарамды уран үшін қажетті 90% деңгейіне дейін тез байытуға болады.