Айға алғашқы қонуды жүзеге асырған бағдарламалық жасақтаманы жазған компьютер маманы Маргарет Хэмилтон дүниеден өтті. Бұл туралы Массачусетс технологиялық институты (MIT) сәрсенбі күні хабарлады. Ол 90 жаста еді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
«Бағдарламалық инженер» әрі «компьютер ғалымы» деген атақтар кең тарай қоймаған кезеңде Хэмилтон атақты MIT метеорологының жетекшілігімен бағдарламалауды үйренді. Ол қыркүйектің 30-ы күні қайтыс болды.
Кейін ол MIT зертханасында осы шеберлігін шыңдай түсіп, жау ұшақтарын анықтай алатын бағдарламалық жасақтама жазды. Институт «Аполлон» кемесінің ұшу бағдарламасын әзірлеуге НАСА-мен келісімшарт алғанда, ол бұл мүмкіндікті бірден пайдаланды.
«Мені идеяның өзі де, оның бұрын-соңды жасалмағаны да қызықтырды. Мен қосылған тұңғыш бағдарламашы әрі олар жалдаған тұңғыш әйел болдым», — деп айтқан еді ол 2019 жылы Guardian газетіне берген сұхбатында.
1969 жылы «Аполлон-11» кемесі Ай бетіне қонып, тарихта қалар сәтке бірнеше минут қалғанда борттағы компьютердің дабылы шырқырап, төтенше жағдайды білдірді.
Миссияны тоқтату не жалғастыру туралы шешім қабылдау қажет болғанда, кеме ұшуын жалғастырды. Бағдарламалық жасақтама Хэмилтон мен оның тобы ойлағандай жұмыс істеді.
«Бағдарламаның барлығына аппараттық ақау барын хабарлап қана қоймай, соны өтеп жатқаны — қайта іске қосылып, ең жоғары басымдықтағы міндеттерді қайта орнықтырғаны тез анықталды. Қатені табу және қалпына келтіру тетіктері көмекке келді», — деген еді Хэмилтон.
Барак Обама 2016 жылы оған «Президенттің Бостандық медалін» тапсырғанда осы оқиғаны еске алды.
«Біздің ғарышкерлердің уақыты тығыз еді, бірақ бақытымызға орай, олардың қасында Маргарет Хэмилтон болды», — деді ол.
MIT мәліметінше, Хэмилтонның артында қызы, күйеу баласы, екі немересі және төрт шөбересі қалды.
2009 жылы MIT News-ке берген сұхбатында Хэмилтон миссияны былай еске алды: «Артымызға көз жіберсек, біз әлемдегі ең бақытты адамдар едік; ізашар болмасқа амал жоқ, жаңадан бастаушы болуға уақыт жоқ болатын».