Ғылыми фотография саласындағы беделді байқаудың жеңімпазы жасанды интеллект арқылы жасалған деген сынға ұшырап, қайта қаралуда. Nikon компаниясының жыл сайынғы Small World In Motion байқауы қуатты микроскоптармен түсірілген фотосуреттер мен бейнелерді қабылдайды және 15 жылдан бері өткізіліп келеді. Жеңімпаз атанған қысқа бейне – Қытайдағы Цинхуа университетінің зерттеушісі Нин Сюйдің жұмысы. Онда сирек кездесетін аурумен ауыратын баланың тыныс жолдарындағы кірпікше деп аталатын ұсақ, қылшық тәрізді құрылымдардың қозғалысы көрсетілген. Сюй BBC-дің пікір сұрауына жауап бермеген, бірақ интернетте байқау ережелерін бұзғанын жоққа шығарған. Nikon-ның LinkedIn желісіндегі жазбасына жауап ретінде ол суретті өңдеуде жасанды интеллект қолданғанын жоққа шығармағанымен, байқау ережелерінен шықпағанын мәлімдеді. «Жасанды интеллект эксперименттік фильмді, кірпікшелерді немесе олардың қозғалысын жасау үшін пайдаланылған жоқ», – деді ол. Сюйдің бейнесі жасанды түрде ашық боялған – бұл микроскопияда жиі кездеседі және байқауда рұқсат етілген. Әдетте мұндай бояу сынаманың өзіне арнайы бояғыштар мен пигменттерді қолмен жағу арқылы жасалады. Ол жасанды интеллект «қайта құрылған сұр реңкті суреттердегі ерекшеліктерді ажырату және көрнекі ету үшін» қолданылғанын мойындады. Алайда басқа ғалымдардың қарсылықтары арасында бейнеде қалыпты жасуша құрылымдарына немесе мінез-құлқына сәйкес келмейтін пішіндер мен қозғалыстар бар екендігі және кірпікшелердің тым үлкен көрінетіндігі айтылған. Nikon-ның әлеуметтік желідегі жазбасына пікір білдірген Флорида университетінің доценті Эдвард Фелпс кейбір құрылымдардың «пайда болып, жоғалып кететінін», ал кірпікшелердің «жоқ жерден шыға келетінін» байқаған. Ал Оңтүстік-Батыс медициналық орталығының докторанты Иан Донован бастапқы суретте жасанды интеллект арқылы жасалғанын көрсететін айрықша су таңбасы бар екенін айтты. Сонымен қатар, бұрынғы екі байқау төрешісі де суреттің шынайылығына күмән келтірді. Nikon Сюйдің тергеуге «құрметпен бағынып», қосымша техникалық құжаттарды ұсынғанын мәлімдеді. 2026 жылғы Small World байқауында бесінші орын алған доктор Патрик Хикидің айтуынша, марапаттың мойындауы 3000 доллар (2250 фунт) жүлде ақшасынан да қымбат. «Егер сіз уақытыңыздың көбін микроскопқа қарап, қараңғы бөлмеде өткізсеңіз, адамдарға және қоғамға көрсете алу өте жақсы», – деді ол. «Ғылым мен өнер арасында қызықты синтез бар, ал ғалымдар жасаған көптеген суреттердің өте абстрактілі және көркемдік қасиеттері бар». Хикидің пікірінше, егер жеңімпаз бейне жасанды интеллект арқылы әділетсіз өзгертілген болып шықса, басқа қатысушыларға әділетсіздік болар еді. «Байқауда нақты ережелер жиынтығы бар, олардың біреуі генеративті жасанды интеллектті пайдалануға болмайтынын анық көрсеткен, ал екіншісі суреттің микроскоп астында түсірілуі керектігін талап еткен», – деді ол. Әзірге Nikon өз рәсімдерінде тұр, бірақ жақын арада жаңарту болатынын айтты. «Қазіргі уақытта ешқандай ереже бұзылмағанын көріп отырмыз», – делінген компания мәлімдемесінде.