Әлемдік атом қадағалаушысының басшысы Солтүстік Кореяның уран байытудың жаңа екі қабатты нысанын салғанын хабарлап, мұны «елеулі алаңдаушылық» тудыратын жайт деп атады. Бұл туралы infohub.kz сайты хабарлайды.
Жаңа ғимарат Йонбёндегі негізгі ядролық кешеннің құрамына кіреді және онда уран байытуға арналған 28 центрифуга каскадын орналастыруға болады деп күтілуде.
Өткен айдың соңында жарияланған баяндамада Халықаралық атом энергиясы агенттігі (МАГАТЭ) Пхеньянның тағы бір байыту алаңындағы кеңейтілген қосымша ғимаратты пайдалануға бергенін мәлімдеді. Бұл деректер Солтүстіктің санкцияланған ядролық инфрақұрылымының тұрақты түрде кеңейіп жатқанын көрсетеді. Агенттіктің Солтүстік Кореяда инспекторлары жоқ, өйткені ол 2009 жылы елден қуылған еді, сондықтан бағалау спутниктік суреттерге негізделеді.
«КХДР ядролық бағдарламасының жалғасуы мен одан әрі дамуы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тиісті қарарларын өрескел бұзу болып табылады және терең өкініш тудырады», — деді МАГАТЭ бас директоры Рафаэль Гросси осы аптаның басындағы мәлімдемесінде. Агенттік бұл ғимараттың бар екенін алғаш рет маусым айында айтқан болатын, дегенмен Гросси бұл мүмкіндікті жыл басында атап өткен еді.
Маусымда агенттік Солтүстік Корея көшбасшысы Ким Чен Ын 3 маусымда «жаңадан ашылған ядролық материал өндірісі зауытына» барғанын, оны Йонбёндегі байыту нысаны деп анықтағанын хабарлады. Агенттік баяндамасына сәйкес, Ким елдің «айтарлықтай кеңейтілген өндірістік қуатын» мақтап, бұл «ірі жоспарларды жүзеге асыруға мүмкіндік беретінін» айтқан.
Әлемдегі ең кедей елдердің бірі бола тұра, Ким жыл сайын құпия ядролық арсеналды дамытуға миллиондаған доллар жұмсайды. 2022 жылы таратпау жөніндегі сараптама орталығының баяндамасы бұл соманы 640 миллион доллар деп бағалаған.
«Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасын алаңдатарлық ететін нәрсе — оның көптеген нысандары белгісіз, жасырын және осыған байланысты нысанаға алу қиын», — деді Оксфорд университетінің оқытушысы Эдвард Хауэлл BBC-ге берген сұхбатында. «Йонбённан басқа, басқа да нысандар бар екенін білеміз: мысалы, Кансон. Солтүстік Кореяның ядролық доктринасының оның сыртқы және ішкі саясатына терең енуі жасырын өндіріс орындарының одан да көп болуын күтуіміз керек дегенді білдіреді».
Агенттік сонымен қатар астана Пхеньянға жақын орналасқан Кансондағы тағы бір байыту нысанында биылғы жылдың қаңтарында жұмыс басталғаны туралы белгілер бар екенін мәлімдеді. Кансондағы қосымша ғимарат алғаш рет 2024 жылы салынған.
Сәуірде агенттік Солтүстік Кореяның ядролық бомба жасау қабілетін арттырып жатқанын, Йонбённың кеңеюін бақылап отырғанын айтқан болатын. Кимнің тұсында елдің ядролық бағдарламасы жеделдеп, рекордтық зымыран сынақтары жүргізілді. Ел 2017 жылы ұзақ қашықтыққа ұшатын жүйені сынай бастағаннан бері бірнеше трансконтинентальды баллистикалық зымырандарды (ТБЗ) ұшырды.
Солтүстік Корея осы уақытқа дейін алты ядролық сынақ өткізді, соңғысы 2017 жылдың қыркүйегінде болды.