Чилидің 1970 жылдардағы қанды саяси қақтығысы мен кейінгі әлеуметтік-саяси дағдарысын «Чили шайқасы» және «Жарыққа деген сағыныш» сияқты фильмдерінде баяндаған режиссер Патрисио Гусман 85 жасында дүниеден өтті. Чилидің Emol басылымының мәліметінше, Гусман сейсенбі күні Парижде жүрек-өкпе жеткіліксіздігінен қайтыс болған, деп хабарлайды infohub.kz сайты.

Гусманның шығармашылығындағы басты тақырып — 1973 жылы Аугусто Пиночеттің Чилидің сайланған президенті Сальвадор Альендеге қарсы төңкерісінен туған қырғын. Кейін ол Guardian газетіне: «Мен диктатордың әрекеттері қатты таңбалаған режиссермін. Бұл менімен мәңгі қалды. Оны артқа тастай алмаймын», — деген еді. Алайда ол өзін белсенді, саяси режиссер деп санауға қарсы болып: «Мен социолог емеспін. Саясаткер де емеспін. Мен метафоралық және поэтикалық фильмдер түсіремін; шындықты өз жеке көзқарасым арқылы түсіндіремін», — деп қосқан.

1941 жылы Чилиде дүниеге келген Гусман алдымен жарнама саласында жұмыс істеп, кейін Чилиде, одан соң Мадридте кино өнерін оқыған. Чилиге оралған соң, 1970 жылы Альенде сайланғаннан кейінгі қызған саяси атмосфераға жауап беріп, ақыры Пиночеттің Альендені құлату әрекетін — оның өз-өзіне қол жұмсауымен аяқталған оқиғаны — баяндайтын ауқымды «Чили шайқасы» деректі фильмін аяқтады. Гусман сол кезеңнің қатыгездігінен тайсалмай, оператор Леонардо Энрихсеннің өзі түсіріп жатқан сарбаздан оққа ұшқан сәтін де фильмге қосты.

Бұл істе Гусманға француз режиссері Крис Маркер көмектесті: ол пленка мен байланыстар беріп, фильмді жасауға шешуші үлес қосты. Гусманның өзі тұтқындалып, кейін босатылды, ал фильмнің операторы Жоржи Мюллер онша бақытты болмады — қызы Кармен Буэномен бірге ол 1974 жылы тұтқындалып, азапталып, «жоғалып кетті».

Гусман «Чили шайқасын» елден тыс жерде аяқтап, оның үш бөлігін — «Буржуазияның көтерілісі» (1975), «Мемлекеттік төңкеріс» (1976) және «Халық билігі» (1979) — 70-жылдардың қалған бөлігінде жарыққа шығарды. Guardian басылымы оны «сол кезеңнің драмасы мен тұрақсыздығын бейнелейтін, тамаша түсірілген кинохроника үлгісі» деп сипаттаған, содан бері фильм жоғары бағасын жоғалтқан жоқ. Гусман 90-жылдардың ортасында «Чили, қыңыр жады» фильмімен осы тақырыпқа қайта оралып, ширек ғасырлық эмиграциядан кейін елге қайтты. 2001 жылы Чилидің бұрынғы диктаторы 1998 жылы Лондонда тұтқындалғаннан кейін «Пиночет ісі» фильмін аяқтады.

Режиссер 2010 жылдан бастап метафизикалық тақырыптарға бет бұрып, үш фильмнен тұратын трилогия түсірді: «Жарыққа деген сағыныш», «Інжу түйме» және «Армандар кордильерасы». Олар Чилидің керемет табиғи ландшафттарын сіңіре отырып, елдің ауыр өткенін зерттеуге ұмтылды. Оның соңғы фильмі «Менің ойдан шығарылған елім» 2022 жылы тұсаукесері өтіп, Чилидің 2019 жылғы көше наразылықтарын баяндады.