Шотландияның Морэй аймағындағы Калбин орманында теңізге құлау қаупі төнген 3 400 біргүлді қысқышөп (one-flowered wintergreen) өсімдігі қауіпсіз жерге көшірілді. Бұл — Ұлыбританияның ең сирек жабайы гүлдерінің бірі, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Табиғатты қорғаушылар осылайша соңғы 50 жылда Ұлыбританиядағы популяциясының жартысынан астамынан айырылған түрді сақтап қалуға тырысты. NatureScot ұйымының биоалуантүрлілік жөніндегі кеңесшісі Айан Макдональдтың айтуынша, өсімдіктерді бұрынғы орнында қалдырған жағдайда олардың бәрі теңізге кететіні тек уақыт мәселесі еді. «Жаңа мекенде қанша өсімдік сақталатынын әзірге білмейміз, бірақ оларды сол жерде қалдырсақ, бәрі теңізге жұтылатыны сөзсіз еді», — деді ол.
Ұлыбританияда бұл кішкентай, жұлдыз тәрізді жабайы гүл тек Шотландияның солтүстік-шығысындағы қарағайлы ормандарда ғана кездеседі. Plantlife Scotland ұйымының мәліметінше, ол жеті ғана нүктеде сақталып қалған, оның үшеуінде ғана сау популяция бар. Соңғы 50 жылда біргүлді қысқышөп Ұлыбританиядағы популяциясының жартысынан астамын жоғалтты.
Қайырымдылық ұйымы Forestry and Land Scotland, NatureScot және еріктілермен бірлесіп, соңғы жылдары 2-3 метр жер теңізге құлаған соң өсімдіктерді көшіру жұмысын жүргізді. Plantlife Scotland ұйымының аға экологиялық кеңесшісі Сэм Джонс: «Мұндай жаңашыл табиғат қорғау жұмыстары біргүлді қысқышөп сияқты жойылып бара жатқан түрлердің жоғалмауына көмектеседі», — деді.
Гүлдерді көшіру олардың жерасты тірек жүйелерін тамырымен қопарып алуды талап етті. Еріктілер өсімдіктердің айналасындағы топырақ бөліктерін кесіп алып, олардың өнуі мен тіршілігі үшін қажетті саңырауқұлақ желілерін сақтап қалды.
Біргүлді қысқышөп фотосинтез арқылы энергия алумен қатар, орман топырағындағы саңырауқұлақтардан да қуат алады. Бұл байланыс оның азаюын түсіну мен қалпына келтіру жұмыстарын қиындатты. Plantlife ұйымының мәлімдеуінше, орман шаруашылығындағы өзгерістер сол саңырауқұлақтарға қажетті жағдайларға әсер етсе, климат дағдарысынан туындаған ыстық әрі қуаң жағдай өсімдік сүйенетін топырақ ылғалын азайтты.
Шотландияда шамамен 50 000 өсімдік қалғанымен, олар тамырлары арқылы генетикалық тұрғыдан бірдей өскіндер шығарып таралады. Генетикалық жағынан бөлек дарақтардың саны 500-ден аз болуы мүмкін. Бір нүктеде шамамен 100 өсімдік небәрі екі бөлек дарақты білдірген.
Құтқару жұмысына он сегіз ерікті қатысты, ол бұған дейінгі шағын сынақтан кейін жүргізілді. Жоба Шотландия үкіметінің табиғатты қалпына келтіру қорының қолдауына ие болды.
Табиғатты қорғаушылар сондай-ақ бұл түр бұрын тіркелмеген басқа орманға аздаған өсімдік пен тұқымды көшіріп, жаңа популяция құруға үміттеніп отыр. Макдональд: «Кез келген сақталып қалу — табыс. Егер шағын, бар популяцияларға қосымша өсімдіктерді енгізуді жалғастыра алсақ, олардың өзгермелі ортаға төтеп беру қабілетін нығайтамыз», — деді.