ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра комитеті Израильдің қарсылығына қарамастан, басып алынған Батыс жағалау мен Ливандағы бірқатар нысанды қауіп төнген мұралар тізіміне енгізді деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Оңтүстік Кореяның Пусан қаласында өткен ЮНЕСКО отырысында комитет төтенше рәсім бойынша алты нысанды бірден Дүниежүзілік мұра тізіміне және қауіп төнген мұралар тізіміне енгізді. Бұл шешім аймақтағы жалғасып жатқан қақтығыстардың салдарын ескере отырып қабылданды.
Тізімге Батыс жағалаудағы библиялық археологиялық орын және Ливанның оңтүстігіндегі бес қамал кірді. Олардың бірін жақында Израиль әскерлері басып алған болатын. ЮНЕСКО-ға мүше мемлекеттер тізімді мақұлдады, дегенмен Израильдің Сыртқы істер министрлігі олардың қабылданбауы үшін науқан жүргізген еді.
Батыс жағалаудағы нысан – Себастия – Наблус қаласының маңындағы төбеде орналасқан. Тарихшылар оны ежелгі Самария, яғни библиялық Исраил патшалығының астанасы деп санайды. Қирандылар темір дәуірінен бастап рим, византия және ислам билігі кезеңдерін қамтиды. Христиан және ислам дәстүрлері бойынша Шомылдырушы Жақия осы жерде жерленген.
Палестиналық шенеуніктер бұл тізімге алғаш рет 2012 жылы өтініш білдірген болатын. Олардың айтуынша, нысан қорғауды қажет етеді, өйткені Израиль билігі айналадағы шамамен 200 гектар жерді ұлттық саябақ ретінде иемденуді жоспарлап отыр. Бұл жоба қоршау, кіру ақысы және тек израильдіктерге арналған жол салуды көздейді, бұл палестиналық туристік бизнесті айналып өтуі мүмкін.
Ливанда Әміл тауы аймағындағы бес қамал тізімге енгізілді. Олардың ішінде Бофорт қамалы – израильдік күштер мамыр айында Хезболламен соғыс кезінде басып алған ортағасырлық бекініс. Ливанның Мәдениет министрлігі израильдік бомбалау Шамаа қамалын жойып, Бофортқа қауіп төндіргенін хабарлады.
Израиль бұл мәлімдемеге қарсы шығып, Хезболла Бофортты астындағы туннельдері бар әскери позицияға айналдырды деп айыптайды. Ливандық делегат бұл айыпты жоққа шығарып, 2000 жылы израильдік әскерлер оңтүстіктен шығарылғаннан бері қамалдар тек туризмге қызмет етіп келе жатқанын айтты.
Бұл дау Израиль мен БҰҰ агенттігі арасындағы келіспеушілікті көрсетеді. Израиль 2019 жылы ЮНЕСКО-дан шығып, оны біржақты деп айыптаған болатын, қазір тек бақылаушы ретінде қатысады. Израильдің Сыртқы істер министрі Батыс жағалаудағы тізімнің «осы жерге яһудилердің байланысын жоюға» бағытталғанын мәлімдеді. Палестиналық делегат керісінше, Себастия тұрғындарын «оккупация мен шектеулерге қарамастан» нысанды қорғағаны үшін мақтады.
Бұған дейін апта басында Ливанның ежелгі Тир қаласы да қауіп төнген мұралар тізіміне қосылған болатын. Al Jazeera журналистік тергеуі қаңтардан маусымға дейінгі спутниктік суреттерді салыстыра отырып, қала бойынша әдейі жер тазарту мен бұзу үлгісін анықтады.