Талибан билікке келгеніне бес жыл толса да, Ауғанстанда шамамен 2,4 миллион қыз орта білім алудан тыс қалып отыр. Бұл туралы ЮНЕСКО мәлімдеп, қыздардың білім алу құқығын дереу қалпына келтіруге шақырды, деп хабарлайды infohub.kz.
Парижде орналасқан ЮНЕСКО әйелдер мен қыздардың білімнен шеттетілуін олардың іргелі құқықтарын өрескел бұзу деп санайды. «Ауғанстан — әлемдегі әйелдер мен қыздардың орта және жоғары білім алуы ресми түрде тыйым салынған жалғыз ел. Бес жыл — бұл баланың біліміндегі уақытша үзіліс емес, бұл толықтай орта мектеп циклінің жоғалуы», — деді ЮНЕСКО-ның төтенше жағдайлардағы білім беру бағдарламасының үйлестірушісі Хода Джабериан бейнеконференция барысында.
Джабериан ЮНЕСКО қыздар мен әйелдердің орта және жоғары білім алу құқығын дереу және ешқандай шартсыз қалпына келтіруді талап ететінін атап өтті. «Бұл талқылауға келмейді. Бұл — негізгі адам құқығы және оның орнын ештеңе баса алмайды», — деді ол.
Талибан 2021 жылдың 15 тамызында АҚШ пен НАТО әскерлері жиырма жылдық соғыстан кейін шегінген кезде билікті басып алды. Көп ұзамай олар қыздардың орта мектепке баруына тыйым салып, кейін бұл шектеулерді жоғары білімге, жұмысқа орналасуға және басқа да салаларға таратты. Осылайша әйелдер мен қыздар қоғамдық өмірден толықтай шеттетілді.
Біріккен Ұлттар Ұйымы, гуманитарлық ұйымдар, адам құқығын қорғаушылар және бірқатар ислам елдерінің үндеуіне қарамастан, Талибан бұл тыйымды сақтап отыр. Олар бұл мәселені ішкі іс деп санайды.
Джаберианның айтуынша, бұл шектеулер Ауғанстанның білім саласындағы жиырма жылдық жетістіктерін жоққа шығаруда. 2001 жылы қыздардың мектепке бару мүмкіндігі өте шектеулі болса, 2021 жылға қарай шамамен 1 миллион қыз орта біліммен қамтылды. «Ауғанстан қыздардың білім алу мүмкіндігін кеңейтуде айтарлықтай прогреске қол жеткізген еді. Өкінішке қарай, бұл жетістіктердің көп бөлігі қазір толығымен жойылды», — деді ол.
ЮНЕСКО Ауғанстанда қоғамдық білім беру, сауаттылық және дағдыларды дамыту бағдарламаларын жүргізу арқылы білім беруді қолдап келеді. Бұл сабақтар қоғамдық орындарда, көбінесе сауаттылық жаттықтырушыларының үйлерінде, билік өкілдерінің білуімен өтеді. Ұйымның мәліметінше, 1000-нан астам сауаттылық жаттықтырушылары бар, олардың көпшілігі ЮНЕСКО мен оның серіктестері дайындаған.
«Шектеулер сақталғанымен, біз ауған білім алушыларды тастап кете алмаймыз. ЮНЕСКО қауымдастықтармен және серіктестерімізбен бірлесіп, білім алудың барлық мүмкін жолдарын сақтау үшін жұмыс істейді», — деп қорытындылады Джабериан.