Мысыр, Сомали, Эритрея және АҚШ президентінің аға кеңесшісінің қатысуымен Каирде өткен дипломатиялық консультациялар Африка мүйізі мен Қызыл теңіздегі қауіпсіздік мәселелеріне келісілген тәсілдерді дамытуға бағытталған, деп хабарлайды infohub.kz.
Талқылаулар Эфиопияның теңізге шығу ниеті аймақтық саясатты қайта қалыптастырып, Қызыл теңіздегі жүк тасымалы қысымға ұшырап, елдер бұрынғы одақтар мен қауіпсіздік серіктестіктерін қайта бағалап жатқан кезде өтуде.
Келіссөздердің егжей-тегжейі аз белгілі. Ресми мәлімдемелерге сәйкес, күн тәртібінде Африка мүйізі мен Қызыл теңіз аймағындағы қауіпсіздік мәселесі негізгі орын алды. Бұл жалпы сипаттама бұрын бөлек қарастырылған мәселелердің – Эфиопияның кеңейіп жатқан аймақтық рөлі, теңіз қауіпсіздігі мен ықпал үшін бәсекелестіктің – өзара байланысын көрсетеді.
Каир келіссөздерінің маңызы жария айтылғаннан гөрі, аймақтағы белгісіздік кезінде Мысыр, АҚШ және Африка мүйізінің негізгі субъектілері арасында дипломатияны үйлестіру әрекетінде жатыр. Келіссөздер бірлескен сессия емес, жеке консультациялар түрінде өткенімен, олар аймақтық қауіпсіздік, Қызыл теңіз тұрақтылығы және геосаяси бәсекелестікке үйлестірілген тәсілге ортақ мүддені білдірді.
Мысыр үшін бұл әңгіме әлі де Эфиопиядан басталады. Ұлы Эфиопиялық Ренессанс бөгеті жанжалы Каир мен Аддис-Абеба арасындағы қарым-қатынасты ұзақ жылдар бойы анықтап келді. Бірақ Мысырдың алаңдаушылығы енді су қауіпсіздігінен асып кетті. Эфиопияның теңізге шығуға ұмтылысы, аймақтық серіктестікті нығайту әрекеттері және Африка мүйізіндегі өсіп келе жатқан рөлі Каирдің кеңірек аймақтық есептеулерінің бөлігіне айналды.
Каир Эфиопиядағы дамуды ұлттық қауіпсіздік тұрғысынан ұзақ уақыт қарастырды. Африка мүйізі бұл алаңдаушылыққа тағы бір өлшем қосады, әсіресе порттар, жағалаулар мен аймақтық ықпал үшін бәсекелестік күшейген сайын. Мысыр үшін Қызыл теңіз енді тек кеме жолы емес. Ол сауда, теңізге қол жеткізу және аймақтық саясат ұштасатын кеңірек қауіпсіздік ортасына айналды.
Сомалидің осы теңдеудегі маңызы оның ішкі қиындықтарынан асып түседі. Географиялық орналасуы Баб әл-Мандеб бұғазы мен негізгі теңіз жолдарына жақын болуына байланысты стратегиялық маңыз береді. Бірақ оның ағымдағы аймақтық пікірталастардағы рөлі Эфиопиямен егемендік пен теңізге шығу туралы даумен де қалыптасады. Эфиопияның теңізге шығу әрекеті аймақтың ең сезімтал мәселелерінің біріне айналды.
Эритрея аймақтық теңдеуге тағы бір қабат қосады. Қызыл теңізде жағалау сызығы және Эфиопиямен ұзақ әрі күрделі қарым-қатынасы бар Эритрея аймақтық қауіпсіздік туралы кез келген талқылауда маңызды актор болып қала береді. Оның мүдделері әрдайым Мысыр немесе Сомалимен толық сәйкес келмейді, бірақ географиясы оған стратегиялық салмақ береді.
АҚШ өкілінің Каир келіссөздеріне қатысуы талқылауларға халықаралық өлшем қосып, АҚШ-тың Африка мүйізі мен Қызыл теңізге деген тұрақты қызығушылығын көрсетті. АҚШ президентінің Африка жөніндегі аға кеңесшісі Массәд Булос Сомали мен Эритрея өкілдерімен жеке кездесулерден кейін әлеуметтік желіде Африка мүйізіндегі қауіпсіздік пен тұрақтылық мәселелерін, соның ішінде аймақтық тұрақтылық пен Сомалидің ішкі саяси диалогын ілгерілету жолдарын талқылағанын айтты.
Вашингтон үшін Африка мүйізі әлі де таныс басымдықтармен байланысты: аймақтық тұрақтылық, лаңкестікпен күрес және әлемдегі ең қарбалас теңіз жолдарының бірінің қауіпсіздігі. Жүк тасымалындағы үзілістер мен кеңірек геосаяси шиеленістер халықаралық назарды аударғандықтан, Қызыл теңізді елемеу қиындады.
Саяси және қауіпсіздік тәуекелдері бойынша талдаушы Мұбарак Әлию Әл-Жазираға берген сұхбатында Мысырдың АҚШ-пен үйлестіруі Африка мүйізіндегі дағдарыстарды бөлек шешу мүмкін еместігін мойындау деп айтты. Оның пікірінше, Каир келіссөздерінің уақыты Мысырдың аймақтық қауіпсіздік тәртібін қалыптастыруға ұмтылысын көрсетеді.
Бөгет дауы шешілмегенімен, Каирдің Эфиопияға қатысты алаңдаушылығы енді Нілмен шектелмейтіні анық. Судан ашық түрде қатыспаса да, оның маңызы аймақтық контексте сақталуда.
Каир келіссөздері жаңа аймақтық блоктың құрылуын білдірмейді. Олар мүдделері Африка мүйізі мен Қызыл теңізде қиылысатын мемлекеттер арасындағы консультациялық ая ретінде қарастырылуы керек. Универсал Бейбітшілік Федерациясының бас хатшысы Тега Кинг Каирдің АҚШ-ты диалогқа тарту әрекетін мойындап, тұрақты бейбітшілік Африка Одағы басқаратын инклюзивті ынтымақтастықты қажет ететінін атап өтті.