Нью-Инглендтің коммерциялық балық аулау саласының өкілдері, мұхиттанушы ғалымдар мен технологиялық компаниялар 15 миллион долларлық федералды гранттың көмегімен балықшыларға арналған «үшінші көз» камерасы мен лобстер аулайтын роботтарды жасауды жоспарлап отыр. Бұл туралы infohub.kz сайты хабарлайды.
АҚШ Ұлттық ғылым қоры бөлген қаржы шілде айының соңында бекітілді. Оның мақсаты — коммерциялық балықшыларға сапалы әрі пайдалы балық аулауға көмектесу және аймақтың теңіз өнімдері индустриясын нығайту. Зерттеушілер қаражаттың бір бөлігін капитандар мен экипажға торға түскен балықты көруге мүмкіндік беретін камера жүйесін жетілдіруге жұмсайды. Бұл инновация балықшыларға қажетсіз аулаудан (bycatch) аулақ болуға көмектеседі, себебі кейбір балық түрлері қатаң реттеледі немесе оларды ұстауға болмайды.
Гранттың тағы бір бөлігі су астындағы қолайсыз жағдайларды анықтай алатын автономды роботтарды жасауға жұмсалады. Бұл роботтар лобстер торларының өлі лобстермен толуын болдырмауға көмектеседі. Жобаны үйлестіретін Солтүстік-Шығыс аймақтық жағалау мұхит бақылау жүйелері қауымдастығының атқарушы директоры Джейк Критцердің айтуынша, қаражат теңіз өнімдерін өңдеу саласын нығайтуға да жұмсалады.
Массачусетс университетінің Дартмут кампусындағы теңіз ғылымы мен технологиясы мектебінің (SMAST) зерттеушілері осы камера жүйесін дамытуға қаржы алады. Мектеп деканы Кевин Стоксберидің айтуынша, камера торға орнатылып, капитанға экранда не болып жатқанын көрсетеді, ал деректер қауіпсіз жүйеде сақталады. Бұл капитандар мен бақылаушыларға (балық аулау ережелерінің сақталуын қадағалайтын ғалымдар) қосымша ақпарат береді, әсіресе екеуінің арасында келіспеушілік туындаған жағдайда.
Балықшылардың тағы бір мәселесі — қоршаған орта факторлары. Кейбір жағдайларда лобстер торлары өлі лобстермен толып қалады. Кейп-Код коммерциялық балықшылар альянсы жоғары температура мен оттегі деңгейі төмен аймақтарды анықтайтын роботтарды жасауға күш салуда. Мұндай «гипоксия» аймақтары белгілі бір балдырлардың көбеюінен пайда болады, деп түсіндіреді Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасы (NOAA).
Гранттың тағы бір бағыты — теңіз өнімдерін өңдеу саласын қалпына келтіру. Нью-Инглендте бұл саладағы жұмыс орындары азайып, шетелге ауысып кеткен. Нью-Бедфордта 2023 жылдан бері кемінде 150 жұмыс орны қысқарған. Blue Harvest Fisheries 2023 жылы өңдеу орталығын жауып, 64 адам жұмыссыз қалды, ал True North Seafood 2024 жылы жабылып, 94 адам жұмыстан босатылды. Критцердің айтуынша, бұл мәселені шешу қиын, себебі өңдеу секторы аймақтан кеткен. Гранттың жарты миллион доллары «жеткізу тізбегін жоспарлауға» жұмсалады, яғни аймақтағы өңдеу өнеркәсібінің қаншалықты құлдырағанын анықтап, оны қайта құру жолдарын қарастыруға арналады.
Критцердің пікірінше, бұл мәселені шешу үшін аймақтағы құлдыраудың толық көлемін білу қажет. Ол NOAA мен штаттық агенттіктерде пайдалы деректер болуы мүмкін екенін, бірақ олардың толық талдауын ешкім жасамағанын айтады. Грант сонымен қатар «инновациялық экожүйені» құруға жұмсалады, бұл қазіргі экономикалық қиындықтарға байланысты тәуекелге бейім емес салаға пайдалы болуы мүмкін. Критцер 15 миллион долларды қоғамдық қаражат ретінде басқару тәуекелін де атап өтті.