Алматы облысы Ақтас кентіндегі Республикалық қарқынды бақылаудағы арнайы психиатриялық ауруханада (РҚБАПА) пациенттер адам төзгісіз жағдайда ұсталады, деп мәлімдейді Orda.kz редакциясына келіп түскен өтініш авторлары. Олардың айтуынша, персонал науқастарға қорлық көрсетеді, оларды техперсоналдың міндеттерін орындауға мәжбүрлейді, ал бағынбағандарды кереуетке байлап, азап шектіретін препараттар егеді. Сондай-ақ сау пациенттерді туберкулез бөліміне орналастырады, тамақты тар береді, жіберілген заттарды иемденіп алады және өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізуі мүмкін, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Өзін Самат Сатаров деп таныстырған ақпарат беруші аурухана ішінде түсірілген бейнежазбаларды жеткізді. Оның айтуынша, Ақтасқа түскенге дейін ол түзеу мекемелерінде жазасын өтеп, онда азаптауға ұшыраған, кейін 2022 жылдан 2026 жылдың ақпанына дейін РҚБАПА-да болған. «Ақтасқа түскенде, мен колониялардан асып түсетін нағыз тозақ пен заңсыздыққа тап болатынымды күткен жоқпын», — деді Сатаров. Ол құқық бұзушылықтарды жасырын түрде тіркеп жүргенін және қазір Талғар қаласындағы азаматтық ауруханада жазылып шығу сатысында адвокаттардың қолдауына мұқтаж екенін, материалдарды Бас прокуратураға тапсыру үшін көмек қажет екенін айтты.
Бір бейнежазбада Сатаров 2025 жылдың қазанында РҚБАПА-ға келген Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназароваға жүгінеді, бірақ пациенттер онымен сөйлесе алмаған. Дереккөздің айтуынша, кейбір науқастар мекемеде ондаған жылдар бойы жатыр. Мемлекет бөлетін қаражат пациенттерге жетпейді, ал қажетті дәрі-дәрмекті өз есебінен сатып алуға мәжбүр болады, деп мәлімдейді. Сатаровтың айтуынша, еңбек міндеттерінен бас тартқанда, оларды бекітіп, галоперидол мен аминазин егеді. «Министр келетіні белгілі болғанда, бізді қалай тамақтандырды! Бізге котлет берді!» — деді ол.
Сатаров аурухана қызметкерлерінің тобын «жүйелі сыбайлас жемқорлық пен күш құрылымының ұйымдасқан қылмыстық тобы» деп сипаттап, оларды азаптау, заңсыз байлау, мәжбүрлі еңбек, жәрдемақыларды иемдену және өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізуде айыптайды. Ол жақында аурухана басшысының орынбасарының 8 млн теңге пара алғаны үшін тұтқындалғанын еске салып, мұны «айсбергтің ұшы» деп атады. Қайтыс болған пациенттер арасында Арман Тлеуов пен Игорь Тужилкин аталады. Басқа пациенттер де қоқыс шығару және жөндеу жұмыстарын қамтитын еңбекке мәжбүрлеуді, сондай-ақ персонал үшін сұйық сабын сияқты қажетсіз заттарды өз есебінен сатып алу талабын растайды.
Сатаров Юрий Приходченко деген пациенттің қыңыр мінезі үшін туберкулез бөліміне ауыстырылғанын, бірақ оның ауруы жоқ екенін айтады. Әлеуметтік желілерде де осындай жазбалар пайда болып, олардың бірінде: «тіпті ең қатаң түзеу мекемелері осы ауруханамен салыстырғанда жұмақ» делінген. Бұған дейін Orda.kz сериялық өлтіруші Николай Джумагалиевке ұқсас адам пациенттерді өлтіру әрекеттерін талқылаған бейнені жариялаған болатын.
Редакция уәкілетті органдарға сұрау жолдап, келтірілген мәліметтер мұқият тексеруді қажет ететінін атап өтті. Денсаулық сақтау министрлігі өлтіру, азаптау және еңбекке мәжбүрлеу оқиғаларын үзілді-кесілді жоққа шығарады. Ведомствоның жауабында биыл бір пациент қайтыс болғаны, өткен жылы үшеуі қайтыс болғаны көрсетілген. Ауруханада еңбек терапиясы қолданылады, ал бүлікшілдерді тыныштандыру үшін дәрі-дәрмексіз әдістер мен дәрілер қолданылады. Мекеменің 2026 жылға қаржыландыруы 3 млрд теңгені құрайды, бір пациентті күтуге күніне 12 679 теңге жұмсалады, барлығы 778 пациент бар.