Алматыда жасыл желектерді күтіп ұстау ережелерін ағаштарды кесудің халықаралық стандарттарымен толықтыру ұсынылды. Сарапшылардың пікірінше, қолданыстағы талаптар тәжді дұрыс қалыптастыруға жеткіліксіз, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
2023 жылы Алматыда қабылданған жасыл желектерді күтіп ұстау және қорғау ережелері ағаштарды күту қажеттілігін көздейді, алайда кесу техникасы мен тәжді қалыптастыру жөнінде егжей-тегжейлі нұсқаулар жоқ.
Дұрыс кесудің маңызы
Мамандар мысал ретінде Наурызбай ауданындағы Әшімов көшесіндегі ағаштарды келтіреді. Мұнда ересек қарағаштарды алдымен 3–4 м биіктікке дейін кесіп, кейін тәждерін шар тәрізді етіп қалыптастырған.
Урбанист Ринат Сабировтың айтуынша, мұндай кесуден кейін ағаштар өзінің экологиялық қызметін — көлеңке жасау, көшелердің қызуын азайту және шудан қорғау — айтарлықтай нашар атқарады.
Тәжді түбегейлі алып тастау ағаш үшін стресс тудырады. Сонымен қатар қатты кесілген тәждің ішінде көптеген жас өркендер пайда болуы мүмкін, ал бұтақтардың шамадан тыс қалыңдығы қатты жел кезінде ағашқа түсетін салмақты арттырады.
Тағы бір кең тараған тәжірибе — тәжді шамадан тыс көтеру, яғни жапырақтың көп бөлігі ағаштың тек жоғарғы жағында қалады. Бұл жапырақ бетінің ауданын азайтып, бұтақтардың зақымдалу қаупін арттыруы мүмкін.
Халықаралық стандарттар не ұсынады
Мысалы, АҚШ-та ағаштарды кесуге қойылатын талаптар ANSI A300 стандартында жазылған. Еуропалық European Tree Pruning Standard бірнеше араласу түрін қарастырады.
Қалыптастырушы кесу негізінен ағаштың өсуінің ерте кезеңдерінде қолданылады. Бүйірлік қысқарту, мысалы, тәж мен ғимараттар немесе электр желілері арасындағы қашықтықты арттыру үшін пайдаланылады. Бұл ретте жапырақ бетін барынша сақтау ұсынылады.
Тәжді геометриялық қалыптастырудың да шектеулері бар және ол бірінші кезекте жас ағаштарға қолданылады, ал ересек өсімдіктер үшін табиғи пішінін сақтаған жөн.
Алматыда бұны қалай қолдану ұсынылады
Мамандар халықаралық нормаларды Алматының климаты мен қалалық ортасына бейімдеу қажет деп санайды. Мұнда ағаштар көшелерді ыстықтан, шудан және ауаның ластануынан қорғауда маңызды рөл атқарады.
Ағаштар қатты кесілген учаскелерде тәждің табиғи пішінін біртіндеп қалпына келтіру, бұтақтарды қайтадан түбегейлі кесуге жол бермеу ұсынылады.
Бұған дейін Курсив ыстықта түтінге әкелетін ағаштар туралы жазған, Қытайдағы ғалымдар анықтады.