Қазақстанда әуе рейстерінің құны қайта өсе бастады. Бағаға әсер ететін факторлар көп, оның ішінде авиакеросиннің қымбаттауы мен тасымалдаушылардың операциялық шығындарының артуы бар, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, шілдеде әуе жолаушылар көлігі қызметі маусыммен салыстырғанда 3,2%-ға қымбаттады. Өсім жыл басынан бері байқалады: ең үлкен айлық секірістер наурыз бен сәуірде болды — тиісінше 6,6% және 5,4%. Жылдық көрсеткіште шілдеде баға 10,8%-ға өсті, ал бір ай бұрын бұл көрсеткіш 8,8% болған еді.
Сарапшылардың түсіндіруінше, рейстердің қымбаттауына бірнеше себеп бар: демалыс маусымының қызған кезінде халықаралық әуежайларда авиаотын бағасының өсуі, авиакомпаниялардың инженерлік-техникалық қызмет көрсету шығындарының артуы және басқа да факторлар.
Бағаның өсуіне қарамастан, әуе тасымалына сұраныс төмендемей отыр. 2020-2024 жылдар аралығында тасымалданған жолаушылар саны 5,5 млн-нан 14,4 млн адамға дейін өсті. 2025 жылы және 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында бұл үрдіс сақталды: 2026 жылдың қаңтар-маусым айларында 7,4 млн жолаушы тасымалданды (өткен жылдың сәйкес кезеңінен 2,6%-ға артық), ал жолаушылар айналымы 7,9%-ға өсіп, 15,3 млрд жолаушы-километрге жетті.
Әуе көлігі кәсіпорындарының кірістері де өсуде: 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында олар 15,9%-ға артты. Авиакомпаниялардың табысының негізгі бөлігін (97,5%) жолаушылар тасымалы құрайды. Сонымен қатар, халықаралық рейстер көбірек пайда әкеледі: 2025 жылы жолаушылар тасымалынан түскен 959,9 млрд теңгенің 578,9 млрд теңгесі халықаралық бағыттарға тиесілі болды.
Саланың жалпы оң динамикасы аясында «Эйр Астана» авиакомпаниясының қаржылық көрсеткіштері айтарлықтай әлсіз көрінеді. 2025 жылы 759 млрд теңге кіріс кезінде компания 7 млрд теңгеден сәл ғана астам пайда тапты — бұл бір жыл бұрынғыдан 3,6 есе аз. 2026 жылдың қаңтар-маусым айларында тасымалдаушы 371,2 млрд теңге кіріс кезінде 10,4 млрд теңге шығынға ұшырады.
Себебі — өсіп келе жатқан шығындар. 2025 жылы компанияның операциялық шығындары 28,8%-ға, ал 2026 жылдың алғашқы алты айында тағы 16,3%-ға өсті. Әсіресе отын мен инженерлік-техникалық қызмет көрсету шығындары айтарлықтай өсті.
«Эйр Астана» есебінде: «Қалыптасқан шығын халықаралық әуежайлардағы авиаотын бағасының жоғары болып тұруымен, теңгенің нығаюымен, сондай-ақ Pratt&Whitney қозғалтқыштарына қатысты жалғасып жатқан проблемалармен байланысты шығындармен түсіндіріледі», — делінген.
Компания сондай-ақ бос тұрған ұшақтарға қатысты жағдайдың жақсарғанын хабарлады. «Эйр Астананың» бас атқарушы директоры Ибрахим Жанлыел: «P&W қозғалтқыштарына қатысты жағдай айтарлықтай жақсарды. Қазіргі уақытта өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда бос тұрған әуе кемелерінің саны шамамен 60%-ға қысқарды, ал 2027 жылдың жазында мұндай бос тұруларды толығымен жоямыз деп күтілуде», — деп атап өтті.