Қыркүйектің 1-інен бастап Қазақстанда автокөліктерді әкелуді бақылау күшейтілмек. Билік адалсыз импорттаушылар пайдаланатын схемаларды жабуға ниетті, бірақ шетелден өзіне көлік сатып алатын азаматтарға қиындық туғызбауға тырысады, деп хабарлайды infohub.kz Informburo-ға сілтеме жасап.
Сарапшылар ресми емес импортты заңсыз импортпен шатастыруға болмайтынын айтады. Автокөлікті шетелден өз бетінше сатып алып, кедендік рәсімдеуден өткізіп, утильақы төлеп, сертификаттап, Қазақстанда есепке қоюға болады. Бұл әдіс толығымен заңды. «Ресми дилерлік желіден тыс автокөлік әкелудің өзі заң бұзушылық емес. Шешуші маңызға кедендік рәсімдеу, сертификаттау және тіркеу кезіндегі талаптардың сақталуы ие», — дейді Autoprice компаниясының заңгерлері. Олардың айтуынша, бұзушылықтар рәсімдеу кезінде жалған мәліметтер көрсетілгенде немесе міндетті төлемдерден үнемдеу әрекетінен туындайды.
Informburo дерегінше, адалсыз сатушылар көбінесе: кедендік төлемдерді азайту үшін автокөліктің құнын төмендетеді; техникалық сипаттамаларын бұрмалайды; күмәнді сәйкестік құжаттарын пайдаланады; коммерциялық импортты жеке пайдалануға әкелу ретінде рәсімдейді. Кейде жеңіл көліктер партиясы бірнеше жеке тұлғаға рәсімделеді, сонда әрбір көлік формальды түрде «өзі үшін» әкелінген болып саналады, бірақ іс жүзінде кейінгі сатуға арналған.
Сарапшылар сондай-ақ автокөлік туралы мәліметтердің қазір әртүрлі мемлекеттік базаларда сақталатынын айтады. Осыған байланысты бұзушылықтар ұзақ уақыт бойы байқалмай қалуы мүмкін, ал көлік бірнеше рет сатылып үлгереді. Нәтижесінде адал сатып алушы бұзушылықтар әкелу кезінде жасалғанын білмей, тіркелген көлікті сатып алуы мүмкін.
Баламалы импорт кейбір нарықтардағы арзан бағаға байланысты танымал. Мысалы, Қытайда өндірушілер үнемі акциялар өткізеді, ал делдалдар автокөліктерді Қазақстанға сатып алушыларға тиімді бағамен қайта сатады. Дегенмен, «Ортақ жол» жол қозғалысы қауіпсіздігі қауымдастығының президенті Арсен Шакуов тіпті заңды түрде әкелінген көліктің кепілдік қызметінсіз қалуы мүмкін екенін ескертеді. Күрделі ақау болған жағдайда, жөндеуді кейде сатып алынған елде жүргізуге тура келеді, ал көлікті жеткізу жөндеудің өзінен қымбатқа түсуі мүмкін. Осындай қиындықтар кері қайтарып алу науқандары кезінде де туындауы мүмкін.
Қазақстан автомобиль одағының президенті Анар Макашева бақылауды күшейту тек «сұр» схемаларға қарсы бағытталуы керек, жеке пайдалануға көлік әкелетін азаматтарға қарсы емес деп есептейді. Оның айтуынша, жаңа шаралар көлік бағасының өсуіне әкелмеуі тиіс. Сонымен қатар, ҚАО сатып алу алдында көліктің тарихын, импорт туралы мәліметтерді, міндетті төлемдердің төленуін және ықтимал шектеулерді тексеруге мүмкіндік беретін бірыңғай цифрлық сервис құруды ұсынады. Бұған дейін премьер-министр Олжас Бектенов қыркүйектің 1-іне дейін «сұр» әкелуге қарсы шаралар кешенін дайындауды тапсырған болатын.