Қазақстанда автокөлік сату кезінде жеке табыс салығы (ЖТС) қашан төленетінін білу маңызды. Жылжымайтын мүліктен айырмашылығы, автокөлікке қатысты ережелер өзгерген жоқ, бірақ көлік құралын есепке алуға байланысты кейбір нюанстар бар... деп хабарлайды infohub.kz.
Қазақстанда жаңа Салық кодексі күшіне енді, ол негізінен жылжымайтын мүлікке қатысты ЖТС төлеу ережелерін өзгертті. Жылжымайтын мүлікті сатқан кезде, егер иесі мүлікті екі жыл ішінде сатып алған бағасынан қымбатқа сатса, салық пайда болады. Бұрын минималды мерзім бір жыл болған, ал 2026 жылдың 1 қаңтарына дейін сатып алынған тұрғын үй үшін ол өзгеріссіз қалды.
Алайда, автокөлікті сату кезінде де ЖТС төлеу міндеттемесі туындауы мүмкін. Алматы қаласы Мемлекеттік кірістер департаментінің мамандары атап өткендей, автокөлікке қатысты ережелер өзгерген жоқ: Қазақстанда тіркелген көліктер үшін иелік етудің минималды мерзімі бір жыл. Егер автокөлікті ертерек сатсаңыз, құн өсімінің 10% мөлшерінде ЖТС төлеуге тура келеді. Шетелде тіркелген көліктер үшін минималды мерзім жоқ – оларды сатқан кезде әрқашан құн өсімінің 10% төленеді.
Құн өсімі адам мүлікті сатып алған бағасынан қымбатқа сатқанда пайда болады. Дәл осы сомадан ЖТС төленеді. Мысалы, азамат автокөлікті 8 млн теңгеге сатып алып, төрт айдан кейін 9 млн теңгеге сатса, оның табысы 1 млн теңгені құрайды. Осы сомадан ол 10% мөлшерінде, яғни 100 мың теңге ЖТС төлеуі тиіс.
Егер Қазақстанда тіркелген автокөлік сатып алынғаннан кейін 13 ай өткен соң сатылса, тіпті қымбатқа сатылса да, салық төлеудің қажеті жоқ. Шетелде тіркелген көліктер үшін мұндай жеңілдік жоқ – ЖТС кез келген жағдайда төленеді.
Шетелден әкелінген автокөліктер үшін бастапқы құн кедендік рәсімдеу шығындарын ескере отырып анықталады, оның ішінде баждар, ҚҚС, акциздер және утильалым. Бұл төлемдер салықтың жалпы сомасын азайтуы мүмкін.
Мүлікті сату кезінде ЖТС-дан аулақ болу үшін қарапайым ережелерді сақтау керек: жылжымайтын мүлік үшін – екі жыл (немесе 2026 жылдың 1 қаңтарына дейін сатып алынған болса, бір жыл), қазақстандық нөмірдегі автокөлік үшін – бір жыл. Дегенмен, салық әрқашан төленетін жағдайлар бар: коммерциялық жылжымайтын мүлікті, шетелдегі жылжымайтын мүлікті және криптовалютаны сату кезінде. Криптовалюта үшін тек пайданы ғана емес, шығындарды да ескеретін арнайы ережелер қолданылады.
Еске салайық, тұрғын үйді сату кезінде ұлғайтылған салық есептелуі мүмкін: егер табыс тым үлкен болса, мөлшерлеме құн өсімінің 10% - 15% дейін өсуі мүмкін. Сондай-ақ, қазақстандықтарға 2025 жыл үшін мүлік салығы есептелді, оны 2026 жылдың 1 қазанына дейін төлеу қажет.