Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (Агенттік) бірыңғай QR-код бойынша тарифтерді белгілеуге өзінің қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Бұл мәселе Ұлттық Банктің құзыретінде екенін айтты, деп хабарлайды infohub.kz.
Агенттіктің мәлімдемесінде тарифтерге қатысты сын негізсіз екені атап өтілді. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Заңға сәйкес төлем жүйелерін реттеу және бірыңғай QR-кодты енгізу тек Ұлттық Банктің айрықша құзыретіне жатады. Агенттік бұл салада тариф саясатын реттемейтінін баса айтты.
Агенттік өзінің тікелей функцияларын еске салып, қадағалау шараларының статистикасын келтірді. 2021 жылдан бері әртүрлі бұзушылықтар үшін 127 микроқаржы ұйымы мен 135 коллекторлық агенттіктің лицензиясы қайтарылды, оның ішінде 2024–2026 жылдар аралығында 55 МҰ және 29 коллектор лицензиясынан айырылды. Салынған әкімшілік айыппұлдардың сомасы 500 миллион теңгеден асты.
Халықтың қарыз жүктемесін азайту аясында 2025 жылы 33,9 мың қарыз алушының берешегі мен өсімпұлы толық немесе ішінара есептен шығарылды, ал 722 мың клиенттің қарызы қайта құрылымдалды. Сондай-ақ 2024 жылы Агенттік Ұлттық Банкпен бірлесіп жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің (ЖТСМ) шекті мөлшерін директивті түрде төмендетті: кепілсіз банктік несиелер мен микрокредиттер бойынша – 56%-дан 46%-ға; кепілді несиелер бойынша – 56%-дан 40%-ға; 45 АЕК-ке дейінгі онлайн-микрокредиттер бойынша ең жоғары күндік мөлшерлеме 1%-дан 0,3%-ға дейін төмендеді.
Қаржылық алаяқтыққа қарсы іс-қимыл Ұлттық Банктің Алаяқтыққа қарсы орталығының жұмысы аясында жүзеге асырылады. 2025 жылдың басынан бері 163 мыңнан астам алаяқтық операцияның алды алынып, сомасы 68 млрд теңгені құрады, қосымша 28,9 млрд теңгеге транзакциялар бұғатталды. Заңнамалық деңгейде реттеуші міндетті биометриялық идентификацияны, «салқындату кезеңдерін» және алғашқы несие алған кезде жеке қатысу талабын енгізді. Бұл шаралар соттан тыс және сот тәртібімен қарыздарды есептен шығару негіздерін кеңейтіп, банктер мен МҰ-ға 2025 жылы 1,6 мың алаяқтық несиені жалпы сомасы 1,9 млрд теңгеге жоюға мүмкіндік берді.
Қаржы реттеушісінің бұл теріске шығаруы кәсіпкерлердің бірыңғай банктік QR-кодты техникалық енгізуге наразылығы аясында айтылды. Шағын және орта бизнес өкілдері жаңа құралдың қымбаттығына шағымданады: басқа банктің қосымшасы арқылы төлем жасағанда банкаралық комиссия 1,25–1,35%-ға жетеді. Салыстыру үшін, дәстүрлі байланыссыз төлем сервистері (Apple Pay, Google Pay немесе Samsung Pay) арқылы төлемдер сауда нүктесіне шамамен 0,59% тұрады. Осыған орай әлеуметтік желілерде бойкотқа шақыру таралып жатыр: бизнес тариф саясаты қайта қаралғанға дейін тұтынушыларды жаңа төлем тәсіліне уақытша көшпеуге шақырады.