Ұлыбритания үкіметінің тәуелсіз экономикалық болжамшысына солшыл да, оңшыл да саяси күштер тарапынан жасалып жатқан шабуылдар «хабаршыны атып тастаумен» бірдей. Бұл туралы ықпалды парламенттік топ мәлімдеді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Қазынашылық комитеті Бюджеттік жауапкершілік басқармасын (БЖБ) «түбегейлі реформалауға» шақырған «дабылды үндеулерді» қабылдамады. Комитет мүшелерінің пікірінше, мемлекеттік қаржы тапшылығынан қиын шешімдер қабылдауға мәжбүр болған саясаткерлерді кінәлауға болмайды.
Дегенмен парламентшілер министрлерге БЖБ-ға қазір жариялап жүрген бес жылдық және 50 жылдық болжамдарына қосымша ретінде 10 жылдық экономикалық болжамды қабылдауды тапсыру мәселесін қарастыруға кеңес беру керек деген қорытындыға келді.
Сонымен қатар парламент БЖБ-ның алдағы 50 жылдағы мемлекеттік қаржы тұрақтылығына төнетін қауіптерді баяндайтын жыл сайынғы фискалдық тәуекелдер мен тұрақтылық туралы есебін талқылауға уақыт бөлуі тиіс.
Комитет төрағасы Мег Хиллиердің айтуынша, БЖБ-ны сынаушылар оны «Қазынашылық министрлері мен шенеуніктерін тұншықтырып ұстаған қараңғы күштердің иесі» ретінде сипаттауға тырысқан. Алайда комитет жүргізген тексеру мұның «мүлдем шындыққа жанаспайтынын» көрсетті.
«Мемлекеттік шығыстар қылдай жіңішке маржамен жүзеге асырылғанда, фискалдық ережелер, демек БЖБ-ның болжамдары да маңыздырақ бола түседі. Бұл — БЖБ-ның шектен шығуы емес, қазынашылардың шешім қабылдау ерекшелігі», — деді Хиллиер.
БЖБ-ны 2010 жылы сол кездегі қазынашы Джордж Осборн экономикалық өсімнің тәуелсіз болжамдарын ұсыну және үкіметтің салық пен шығыс саясатының әсерін бағалау үшін құрған болатын.
Содан бері ол Осборнның қазынашылығы тұсындағы бірінен соң бірі жүргізілген қатаң үнемдеу бюджеттерінің әсерін асыра бағаламады деген айыппен, кейінірек экономиканың өсу әлеуетін асыра бағалады деген сынға ұшырады.
Батыс Англия университетінің экономисі профессор Джо Митчелл мен Гринвич университетінің экономисі доктор Роберт Калверт Джамп комитетке БЖБ-ның бес жылдық болжам соңындағы бос қаржылық қуат — көбіне «қор» деп аталатын — деңгейі туралы болжамдары үкіметтің шығыс саясатын айқындайтын болып кеткенін айтты.
«БЖБ демократиялық мандаты жоқ бола тұра, рұқсат етілген фискалдық саясаттың шекарасын айқындайтын органға айналды. Ол тек болжам жасап қана қоймайды, үкіметтің фискалдық ережелерден өткен-өтпегенін де шешеді. Нәтижесінде оның «қор» көрсеткіштері саясатты шектейтін басты тұтқаға айналды», — деді олар.
Қазынашылық комитетінің соңғы тексеруі БЖБ төрағасы Ричард Хьюздің 2025 жылдың желтоқсанында алдыңғы бюджетке берген бағасы ағып кеткеннен кейін қызметтен кетуінен соң жүргізілді.
«Қазір экономикалық пікірталасымыздағы тәуелсіз дауысты сақтап қалу уақыты, оны әлсіретуге тырысудың емес. Жаңа қазынашының және жалпы әкімшіліктің бұл ойды анық әрі үнемі айтып отыруын қалаймын», — деді Хиллиер.
«Дегенмен үкімет саясатының ұзақ мерзімді ықтимал салдарын да, экономиканың алыс болашақтағы болжамды жолын да қарастырудың мәні бар деп есептеймін. Олар аса белгісіз болғанымен, осы елді жиі тежеп келе жатқан қысқа мерзімді ойлау циклін қалай бұзуға болатыны туралы пікірталас бастауға көмектесуі мүмкін», — деп қосты ол.