Доллар әлемдегі ең ірі валюта болғанымен, біртіндеп монополиялық позициясынан айырылуда: оның әлемдік саудадағы үлесі төмендеді, ал қазақстандықтардың қолма-қол доллар сатып алуға деген ынтасы азайды. Алайда жаһандық өзгерістер туралы айтуға әлі ерте, дейді infohub.kz сайты.
Доллардың жаһандық монополиясы әлсіреп келеді: оның әлемдік саудадағы үлесі 60%-дан 58%-ға төмендеді, ал орталық банктер резервтерін одан әрі әртараптандыруда. OMFIF деректері бойынша, реттеушілердің 4%-ы алдағы 12–24 ай ішінде өз резервтеріндегі америкалық валютаның үлесін азайтуды жоспарлап отыр. Сонымен қатар еуроға, юаньға және басқа резервтік валюталарға деген қызығушылық артып келеді. Алтынға деген үрдіс әсіресе байқалады: қазір орталық банктердің 82%-ы физикалық алтынды ұстайды, бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 71% еді. Реттеушілердің 51%-ы үшін басты дәлел – геосаяси тәуекелдерден қорғану, деп атап өтілген TENGENOMIKA Telegram-арнасында.
Сарапшылардың айтуынша, доллар әзірге әлемдік саудадағы ең үлкен үлесті – 58% сақтап отыр, дегенмен бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 60% еді. Бұл елдердің қазіргі жаһандық экономикалық жағдайда резервтерін белсендірек әртараптандырып жатқанын көрсетеді. «Әлем доллардан бас тартып жатқан жоқ. Ол оған тәуелділікті азайтып жатыр. Дәл осы бүгінде мемлекеттік резервтерді басқарудың жаңа стандартына айналып отыр», — деп атап өтті сарапшылар.
Қазақстанда доллар жинақтың негізгі құралдарының бірі болып қала береді, алайда оған деген қызығушылық айтарлықтай төмендеді. Мамыр айының қорытындысы бойынша долларға сұраныс бір жылдағы ең төменгі деңгейге дейін түсті, валюта бағамы 460–470 теңге аралығында тартымды диапазонда ауытқығанына қарамастан. Сұраныстың төмендігі бағамның одан әрі түсуі күтілетіндігімен және долларлық салымдардың тартымсыздығымен түсіндіріледі: олар бойынша сыйақы мөлшері жылына небәрі 1% құрайды.
Сонымен қатар, долларлық депозиттер 2026 жылғы мамырда бір ай ішінде 5,19%-ға өсті, ал теңгелік депозиттер небәрі 1,93%-ға өсті. Алайда жылдық көрсеткіштерде жағдай басқаша: долларлық депозиттер тек 2,79%-ға, ал теңгелік депозиттер 22,46%-ға өскен. Мамыр айында халық барлығы 29,2 трлн теңге жинаған. Ұлттық банктің жоғары мөлшерлемесі жағдайында қазақстандықтар ақшаны теңгелік депозиттерде сақтауды жиірек таңдайды.
Бұған дейін Ұлттық банк валюта бағамына қатысты жағдайды түсіндірген болатын, ал сарапшылар доллардың арзан болып қала ма, жоқ па деген мәселеге пікір білдірді. Сарапшы сондай-ақ қазақстандықтардың қолма-қол доллар сатып алу кезінде нені ескермейтінін айтты.