Telegram негізін қалаушы Павел Дуров Францияда тұтқындалғанының жылдығында мессенджерге қатысты тергеу жалғасып жатқанын және оның саяси себептермен жүргізіліп жатқанын мәлімдеді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Дуров әлеуметтік желідегі X парақшасында екі жыл бұрын Парижде полиция тарапынан үш күнге ұсталғанын — бұл айып тағылмай ұстаудың ең ұзақ мерзімі екенін еске салды. Оның айтуынша, француз билігі бұрын-соңды болмаған қадам жасап, ірі платформа басшысын оның пайдаланушылары жасаған қылмыстар үшін айыптады.
«Бұл тергеу әлі де жалғасуда, дегенмен жыл сайын оның мәні азайып барады. Неге? Себебі қазір бізде Telegram модерацияда басқа танымал платформалардан кем түспейтінін және билікпен ынтымақтастықта ең нашар болмағанын көрсететін кең дәлелдер бар», — деп жазды ол.
Дуров соңғы екі жылда бірнеше елде заңдылық байқалатынын атап өтті: Telegram-дан үнсіз саяси қызмет көрсетуді, мысалы, заңсыз цензура немесе бақылау жүргізуді сұрайды. Компания бас тартқан кезде, жергілікті БАҚ пен «үкіметтік емес» ұйымдар Telegram-ды балалар порнографиясынан терроризмге дейінгі қылмыстың ордасы ретінде көрсететін үйлестірілген науқандарды бастайды. Сонымен қатар, оның айтуынша, Telegram модерациясы басқа ірі платформалардан кем емес.
Француз тергеуін саяси деп санайтынын сұрағанда, Дуров: «Кенеттен шенеуніктер қылмыс пен балаларды қорғауға алаңдай бастайды — бірақ тек олардың құпия саяси талаптарын қабылдамайтын платформаларда ғана. Мұндай келісімдерге келетін платформалар бәрінен дерлік құтылады — тіпті балалар порнографиясын насихаттайтын жарнаманы сөзбе-сөз сатудан да. Маған қарсы француз тергеуі саяси ма? Ол біз басқа жерлерде, негізінен авторитарлы елдерде көретін заңдылыққа сәйкес келеді. Және ол сөзсіз сұрақтар туғызады», — деп жауап берді.
Telegram негізін қалаушы уақыт өте келе бұл тергеудің өзі тергеу тақырыбына айналуы мүмкін екеніне сенім білдірді, әсіресе қазір «Макронның сөз бостандығына қарсы соғысы қарсылыққа тап болып жатқанда». Ол биылғы айда Францияның Конституциялық кеңесі 15 жасқа толмаған балаларға әлеуметтік желілерге тыйым салуды сөз бостандығы негізінде жойғанын еске салды. «Ақыр соңында, бостандық пен шындық жеңеді», — деп қорытындылады ол.
Еске салайық, Павел Дуров 2024 жылғы 24 тамызда Париждегі Ле-Бурже әуежайында ұсталған болатын. Оған 12 қылмыс бойынша айып тағылды, олардың ең ауыры 20 жылға дейін бас бостандығынан айыруды көздейді. Кәсіпкер үлкен кепілге босатылды, бірақ Франциядан кетуге тыйым салынды. Кейін француз БАҚ-ы Дуров ұсталғаннан кейін Telegram Франция билігінің заңды сұраныстарына жауап бере бастағанын хабарлады.
2025 жылдың мамырында бизнесменнің француз билігімен Румыниядағы сайлауға байланысты жанжал туындады: Дуров бір елдің Telegram арқылы Румыния президенттік сайлауына араласуға тырысқанын, Францияны меңзеп айтты. Франция СІМ бұл айыптауларды негізсіз деп атады. Дуров сонымен қатар шетелдік араласу туралы куәлік беруге дайын екенін және Макронның хабарламаларына жауап беруді тоқтатқанын мәлімдеді.