Бірнеше жыл бұрын ұлттық ою-өрнегі бар киімді тек мерекелерде ғана киетін. Қазір қазақстандық брендтер ұлттық киімнің заманауи интерпретациясын ұсынып, этникалық элементтер күнделікті коллекциялардың бір бөлігіне айналуда. Бұл тек Қазақстанда ғана емес, шетелде де назар аударуда, деп хабарлайды infohub.kz портлы Orda.kz сілтеме жасап.
Orda.kz тілшісі Sakh брендінің негізін қалаушы Нұрай Сахпен сұхбаттасып, этникалық сәнге қызығушылықтың неге артып келе жатқанын және оның Қазақстанның заманауи келбетін қалыптастырудағы рөлін анықтады.
Дизайнердің айтуынша, бүгінде этникалық мәдениетті кезекті сән тренді деп атау қиын. Қазақстандық сән дизайнерлері шетелдік коллекцияларға бағдарланған кезеңнен өтіп, енді өз стилін іздей бастады. «Мен мұны үйреншікті тренд деп айтпас едім. Керісінше, бұл қазақстандық дизайнның дамуының заңды кезеңі. Біз әлемдік үрдістерді тікелей көшіруден бірте-бірте алыстап, өзіміздің визуалды тілімізді қалыптастыра бастадық. Ұлттық мәдениет сәндік элемент емес, мағына мен шабыт көзіне айналады. Бүгінде дизайнерлер тек ою-өрнекпен ғана емес, көшпенді мәдениеттің философиясымен, символизмімен, киім пластикасымен және қолөнер техникаларымен жұмыс істейді. Дәл осы саналы көзқарас мәдени бірегейлікті сақтай отырып, заманауи дизайн жасауға мүмкіндік береді», — деді Сах.
Дизайнер тағы да ұлттық ою-өрнегі бар киімді қабылдаудың өзгергенін атап өтті. Бұрын оны сахналық бейненің немесе дәстүрлі мерекенің бөлігі ретінде қабылдаса, бүгінде күнделікті өмірге таңдайды. «Мәдени мұраның заманауи интерпретациясына сұраныс пайда болды. Адамдар өз бірегейлігін көрсететін, бірақ сонымен бірге күнделікті өзекті болып қалатын заттарды кигісі келеді. Сатып алушы саналырақ болды: оны тек бұйымның эстетикасы ғана емес, сонымен бірге ол айтатын оқиға қызықтырады», — деп есептейді Нұрай Сах.
Заманауи этникалық сәнге қызығушылық Қазақстаннан тыс жерлерде де өсуде. Нұрай Сахтың айтуынша, шетелдік аудиторияны ою-өрнектің өзі емес, оның айтатын тарихы қызықтырады. «Бүгінде әлемдік сән индустриясы жаһандық трендтерге еруден гөрі бірегейлікті әлдеқайда жоғары бағалайды. Қазақстандық дизайн заманауи форма мен мәдени мазмұнның үйлесімі арқылы қызығушылық тудырады. Адамдар ою-өрнектерге, текстураға, силуэттерге назар аударып, әр элементтің артында қандай мағына бар екенін сұрайды», — деді Сах. Ол дәл осы тарих коллекцияны есте қаларлық ететінін қосты.
Дизайнердің пайымдауынша, бүгінде киім әлемге ел туралы айтудың тәсіліне айналды. Заманауи коллекциялар арқылы Қазақстанды басқа қырынан көрсетуге болады — тек дәстүрлі костюм арқылы ғана емес, сонымен бірге мәдениеттің заманауи бөлігі арқылы. «Сән бұрыннан киім индустриясы ғана болудан қалды, бүгінде бұл мәдени коммуникация құралы. Дизайнерлер коллекциялар арқылы әлемге елдің тарихын айтып, дәстүрлермен таныстырып, Қазақстанның заманауи бейнесін қалыптастыра алады. Этникалық сәннің креативті экономика мен мәдени туризмнің бөлігі ретінде үлкен әлеуеті бар», — дейді дизайнер.
Сах сондай-ақ қазақ мәдениетінің мүмкіндіктері әдеттегі ұлттық ою-өрнектен әлдеқайда кең екеніне сенімді. Қазіргі заманғы сән дәстүрлі мұраның аз ғана бөлігін пайдаланып отыр. «Қазақ мәдениетінің әлеуеті ою-өрнекті қолданудан әлдеқайда кең. Тоқымамен жұмыс істеудің дәстүрлі техникалары, көне оюлардың символизмі, пішу ерекшеліктері, табиғи материалдар және көшпенді өмір салтының философиясы жеткілікті зерттелмеген. Ұлттық костюмнің жеке элементтерін жай ғана келтіру емес, оларды заманауи дизайн арқылы қайта ойластыру маңызды. Дәл осы көзқарас өзекті көрінетін және сонымен бірге мәдени құндылықты сақтайтын коллекциялар жасауға мүмкіндік береді», — деп есептейді ол.
Ұлттық киімге деген көзқарастың қалай өзгеріп жатқанына қарасақ, Қазақстандағы этникалық сән бірте-бірте тек мерекелік мәдениеттің бөлігі болудан қалып келеді. Бүгінде дизайнерлер дәстүрлерге жиі жүгініп, мәдени мұраны қайта ойластырып, оны қазіргі адамға түсінікті етіп, уақыт өте келе ұмытыла бастаған дәстүрлерге қызығушылықты қайтаруда. Нұрай Сахтың пікірінше, дәл осы көзқарас тарихты музей экспонатына айналдырмай, онымен байланысты сақтауға мүмкіндік береді. Сонымен бірге ұлттық сән бірте-бірте әлемге қазіргі Қазақстан туралы айтудың тәсіліне айналуда. Бұған дейін БАҚ-та Қазақстан жастары арасында этникалық мотивтері бар киім мен аксессуарлардың танымалдылығы артып келе жатқаны хабарланған болатын.