Кеш жатып, түнде белсенді болатын адамдар ұзақ уақыт еңбекке қабілетсіздікке жиі тап болады. Осындай қорытындыға фин зерттеушілері келді, олардың жұмысы туралы SciTechDaily жазады, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
12 жыл бойы мамандар мыңдаған ересек қатысушыны бақылап, хронотиптің — ерте немесе кеш ұйықтауға бейімділіктің — мансап пен денсаулыққа қалай әсер ететінін анықтады. Қатысушылардан ұйқы әдеттері туралы шамамен 45 жаста сұралды, содан кейін мүгедектік жәрдемақысын рәсімдеу бақыланды.
«Үкілер» ерте тұратын «боzторғайларға» қарағанда мүгедектік зейнетақысын 1,7 есе жиі рәсімдеген. Кешкі хронотипі бар ерлерде мүгедектікке шығу көрсеткіші 8,3% болса, ерте тұратындарда 5%, ал әйелдерде 12,1% пен 7,2%.
Бұл үрдіс ғалымдар қатысушылардың білім деңгейін, кәсібін және әлеуметтік-экономикалық мәртебесін ескергеннен кейін де сақталды. Финляндияда мүгедектік жәрдемақысы тек денсаулыққа ауыр және ұзақ зақым келгенде ғана тағайындалады, сондықтан нәтижелер ағзадағы нақты мәселелерді көрсетеді, тек мерзімінен бұрын зейнетке шығу ниетін емес.
Жұмыс авторлары генетикалық тұрғыдан анықталған хронотип дәстүрлі «тоғыздан беске» жұмыс кестесімен жиі қайшы келетінін атап өтеді. Биологиялық сағат пен қоғам талаптары арасындағы тұрақты алшақтық ағзаға созылмалы стресс тудырып, уақыт өте ауыр аурулардың даму қаупін арттырады.