Халықаралық зерттеушілер тобы экран алдында өткізілген уақыттың түрлі форматтары егде жастағы адамдардың миына әрқалай әсер ететінін анықтады: теледидарды ұзақ көру когнитивтік қабілеттің нашарлауымен байланысты болса, компьютерде қалыпты жұмыс істеу, керісінше, оның сақталуына ықпал етеді. Бұл туралы infohub.kz сайты хабарлайды.
Ғылыми жұмыс «npj Digital Medicine» журналында жарияланды. Зерттеу аясында мамандар SHARE, ELSA-HCAP, HRS-HCAP және NHANES сияқты төрт ірі когортадағы 8 996 қатысушының бақылау деректерін біріктіріп, генетикалық себеп-салдар байланысын бағалау үшін мендельдік рандомизация әдісін қолданды.
Алынған нәтижелер түрлі цифрлық құрылғыларды пайдаланудың қарама-қарсы әсерлерін көрсетті. Күніне төрт сағаттан астам теледидар көру жалпы когнитивтік функция деңгейінің төмендеуімен, атап айтқанда ақпаратты дереу еске түсірудің нашарлауымен байланысты болды.
Керісінше, компьютерде жұмыс істеу немесе уақыт өткізу ми қызметінің жақсы көрсеткіштерімен, әсіресе ақпаратты өңдеу жылдамдығы мен кешіктірілген есте сақтау саласында байланысты болды. Ең айқын оң әсер компьютерді күніне бір-үш сағат пайдаланғанда тіркелді, алайда төрт сағаттан асқанда пайдасы төмендеді.
Мендельдік рандомизация әдісі сондай-ақ генетикалық бейімділікпен ұзақ теледидар көру мидың сол жақ аралшық бөлігінің көлемінің азаюымен корреляцияланатынын көрсетті, бұл когнитивтік қабілетке теріс әсердің шамамен 15%-ын түсіндіреді. Сонымен қатар зерттеушілер экран алдындағы уақыт пен деменцияның түрлі типтерінің даму қаупі арасындағы байланыстың нанымды дәлелдерін таппады.
Авторлар цифрлық технологиялармен өзара әрекеттесудің пассивті және белсенді форматтарын ажырату қажеттігін атап өтеді.