Халықаралық қылмыстық соттың (ХҚК) мүшелері бүгін Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтерінде сот прокуроры Карим Ханды қызметтен босату туралы дауыс беруге жиналады. Ол жыныстық қудалау әрекеттеріне байланысты айыпталған. Дауыс беру — Газадағы соғыс қылмыстарын тергеп жатқан сотты қысымға ұшыратқан екі жылдан астам уақытқа созылған оқиғаның шыңы, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Карим Ханға қатысты айыптаулар: 56 жастағы адвокат өзінің тікелей көмекшісі болған кіші әріптесін жыныстық қудалады деген айып тағылған, ол мұны жоққа шығарады. Айыптаушы әйел (тек Сара деп аталады) CNN-ге берген сұхбатында Ханның оған қол тигізуі мен сипауының өршіп бара жатқанын, тіпті ұйықтап жатқан болып жүргенде де жақын жерінен ұстағанын айтты. «Мұндай билік теңсіздігі жағдайында ешнәрсе келісімді бола алмайды», — деді Сара.
ХҚК Ханды бүгінгі дауыс беруге дейін қызметінен шеттеткен. Бұл шешім БҰҰ тергеу есебіне, арнайы сарапшылар комитетінің кеңесіне және жазбаша ұсыныстарға негізделген. Ханды жұмыстан шығару үшін соттың 125 мүшесінің кемінде 63-інің абсолютті көпшілігі құпия дауыс беруде келісуі керек. Дауыс беру жергілікті уақыт бойынша сағат 15:00-де (Гринвич бойынша 19:00) өтеді, нәтиже сағат 17:30-да (21:30) жарияланады. Егер Хан қызметтен босатылса, жаңа прокурорды сайлау келесі жылға дейін күтілмейді. Қолданыстағы ХҚК ордерлері күшінде қалады, өйткені оларды алу тек судьялардың құзырында.
Хан өзінің кінәсіздігін талап етеді. Оның адвокаты Сарата Ашраф CNN-ге Хан «кез келген жыныстық қатынасты, келісімді немесе келісімсіз» жоққа шығаратынын айтты. Хан ХҚК процесін «негізсіз және заңсыз» деп атап, оны шеттету соттың өз процедураларын бұзғанын мәлімдеді. Адвокаттар тәуелсіз судьялар алқасы айыптауларды негізді күмәннан тыс дәлелдейтін дәлел таппағанын атап көрсетті. Хан бүгін өзін қорғау құқығынан айырылған, өйткені АҚШ-тың санкциялары оған дауыс беруге қатысуға тыйым салған.
Бұл іс саяси сипат алды, себебі ол ХҚК-тің ең беделді тергеулерінің бірі – Израильдің Гагадағы соғыс қылмыстарымен байланысты. Прокурор ретінде Хан бірнеше қақтығыстарды тергеп жүрген еді, бірақ 2024 жылы Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху мен сол кездегі қорғаныс министрі Йоав Галантқа қамауға алу ордерін сұрау шешімі үкіметтер мен белсенді топтардың қатты наразылығын тудырды. Израильдің одақтасы АҚШ Ханға және басқа ХҚК қызметкерлеріне санкция салды. «Саяси пікірлер осыған қосылды, әсіресе бұл прокурордың алғаш рет Батыс одақтасына қарсы ордер сұрағаны», — деді Утрехт университетінің зерттеушісі Ива Вукушич. Хан мен оның жақтастары істің саяси себепті екенін айтады. Еуропалық Одақтың бұрынғы сыртқы істер жөніндегі комиссары Жозеп Боррель бұл іс «ХҚК-ке қарсы үлкен шабуылдың бір бөлігі» екенін жазды. Палестиналық ұйымдар тобы ХҚК атқару комитетін «орынсыз саяси араласуда» айыптап, ашық хат жолдады.
Айыптаушы Сара бұл айыптаулардың саяси екенін жоққа шығарып, оның шағымын Израильдің әрекетімен байланыстыру «тек алаңдатып, назарды басқаға аударатынын» айтты.