Исландияда Еуропалық Одақпен келіссөздерді қайта бастау туралы референдумда дауыс санау жалғасуда. Алғашқы нәтижелер бойынша, дауыстар тең түсіп, нәтиже күмәнді болып тұр. Қоғамдық телеарна RUV мәліметінше, 270 мың сайлаушының 153 197-сінің дауысы саналғанда, 50,1 пайызы үкімет ұсынысына қарсы, ал 49,9 пайызы қолдап дауыс берген. Екі жақтың айырмашылығы небәрі 435 дауыс.

Премьер-министр Криструн Фростадоттирдің орталықшыл-солшыл үкіметі референдумды 2027 жылға дейін өткізуге уәде еткен еді, бірақ халықаралық шиеленіс, соның ішінде АҚШ президенті Дональд Трамптың Гренландияға қатысты қауіп-қатерлеріне байланысты мерзімін алға тартты. Алайда, шамамен 400 мың халқы бар бұл арал елінде пікірталас қауіпсіздік мәселелерінен гөрі балық өнеркәсібіне көбірек тоқталды.

Исландия ЕО-ның бірыңғай нарығы мен Шенген аймағының мүшесі болғанымен, одаққа кіру оны кеден одағына және ақыр соңында еуроға әкеледі. Исландия 2008 жылғы қаржы дағдарысы мен банк жүйесінің күйреуінен кейін 2009 жылы ЕО-ға өтініш берген болатын. 2013 жылы билікке еуроскептиктер келгенде, өтініш қаралып жатқан еді, бірақ келіссөздер тоқтатылды. Сол кездегі ең үлкен кедергі балық аулау құқығы болды — бұл бүгін де солай.

Балық және теңіз өнеркәсібі Исландия экспортының шамамен 40 пайызын құрайды. Көптеген «қарсы» дауыс берушілер ЕО-ның ортақ балық шаруашылығы саясаты аясында тиімді балық аулау аймақтарын бақылауды жоғалтудан қауіптенеді.

Референдум науқаны Исландияның әлемдегі орны туралы пікірталасты күшейтті, деді Фростадоттир сенбіде астанада дауыс бергеннен кейін. «Бұл тамаша күн, біз дауыс беру мүмкіндігін жылдар бойы күттік», — деді ол. Оның айтуынша, үкімет нәтижеге қарамастан жұмысын жалғастырады.

Бюллетеньдегі сұрақ: «Исландия Еуропалық Одақпен келіссөздерді қайта бастауы керек пе?» «Иә» деген дауыс ЕО-ға кіру туралы түпкілікті шешім емес, келіссөздерді бастауға бағытталған қадам болар еді, ал кейін екінші референдумда бекітілуі тиіс. Сол сияқты, «жоқ» деген дауыс болашақта келіссөздерді қайта бастау мүмкіндігін жоққа шығармайды.

Референдум науқанында экономикалық мәселелер басым болғанымен, қауіпсіздік мәселелері де көтерілді. Исландия НАТО-ның негізін қалаушы мүшесі, бірақ оның әскері жоқ және қорғаныс үшін одақтастарына сүйенеді. Ел Ресейдің Украинаға толық ауқымды басып кіруі кезінде Украинаны қолдады, ал билік Ресейдің арал маңындағы теңіз маневрлерінің күшеюіне алаңдаулы. Трамптың Гренландияны қосып алуға деген ниеті де алаңдаушылық тудырды.