Аризона университетінің ғалымы Наман Баджадж пен SETI институтының өкілі Ума Горти бастаған халықаралық астрономдар тобы 72 жас күн тәрізді жұлдыздың айналасындағы протопланеталық дискілердегі газдың таралу процесін зерттеді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Зерттеу барысында Джеймс Уэбб ғарыштық телескопының (JWST) MIRI аспабының мұрағаттық деректері пайдаланылды. Ғылыми жұмыстың нәтижелері The Astronomical Journal басылымында жарияланды.
Газ — Юпитер мен Сатурн сияқты газ алыптарының қалыптасуы үшін негізгі құрылыс материалы. Талдау жүйенің эволюциясының алғашқы кезеңдерінде газдың жоғалуының басты факторы магнит өрістері бағыттайтын молекулалық және атомдық газдың қуатты ағындары мен кең желдері екенін көрсетті. Олар зат пен бұрыштық моментті дискіден шығарады.
Жұлдыз есейіп, материалдың аккрециясы азайған сайын магниттік ағындар әлсірейді, ал олардың орнын фотоиспарение процесі басады. Бұл кезде жас жұлдыздың ультракүлгін және рентген сәулелері атомдық газды қыздырып, оны дискіден кетуге мәжбүрлейді.
Молекулалық сутегі мен иондалған неонның іздері зерттелген 72 дискінің 66-сында табылды. Конустық молекулалық желдер 46 жүйеде, ал жылдам қозғалатын неон ағындары 40 жүйеде тіркелді.
Алынған деректер планеталардың қалыптасуы уақытпен жарыс екенін растайды: газ алыптары жұлдыздық желдер мен фотоиспарение газ қорларын ашық ғарышқа толық алып кетпей тұрып қалыптасуы тиіс.