NASA спутниктік бақылаулар негізінде Жердің жаңа үш өлшемді геоид моделін ұсынды. Көрнекілікте планета мінсіз шар емес, дөңес және ойыстары бар тегіс емес нысан ретінде көрінеді. Бұл туралы infohub.kz сайты хабарлайды.
Геоид – бұл Дүниежүзілік мұхиттың шартты беті, оған желді, ағыстарды және толқындарды есепке алмай, тек гравитация әсер етеді. Модель планета ішіндегі массаның біркелкі таралмауынан туындайтын тартылыс күшіндегі айырмашылықтарды көрсетеді. Тығыз жыныстары және басқа да ауқымды құрылымдары бар учаскелер гравитациялық тартылысты күшейтіп, модельде шартты «төбелер» болып көрінеді. Заттың тығыздығы төмен аймақтарда гравитация әлсіз, сондықтан «ойыстар» пайда болады.
Бұл айырмашылықтарды байқау үшін NASA мамандары пішіндегі тегіссіздіктердің биіктігін шамамен 10 мың есеге ұлғайтты. Шын мәнінде, ауытқулар бірнеше ондаған метрден аспайды және жай көзге көрінбейді. Геоидтің ең биік нүктелерінің бірі Исландия маңында орналасқан – орташа деңгейден шамамен 85 метр жоғары. Ең терең аймақ Үндістаннан оңтүстікте, мұнда көрсеткіш орташа мәннен шамамен 106 метрге төмен.
Модель 15 жыл бойы жасалды. Көрнекілік негізіне спутниктерден алынған шамамен 1 миллиард бақылауды қамтитын 15 жылдық деректер енгізілген. Геоид Жердің гравитациялық өрісін зерттеу үшін ғана емес қолданылады. Оның көмегімен ғалымдар Дүниежүзілік мұхит деңгейінің өзгеруін, мұздықтардың еруін, жер асты су қорларының азаюын және қуаңшылықтың салдарын бақылайды. Бақылау деректері бойынша, 2002 жылдан 2025 жылға дейін Антарктида жылына орта есеппен шамамен 135 гигатонн мұз жоғалтса, Гренландия шамамен 264 гигатонн жоғалтқан. Модель сонымен қатар әртүрлі аймақтардағы, соның ішінде Испания мен Франциядағы су қорларының өзгеруін талдауға және шектен тыс қуаңшылықтарды қадағалауға көмектеседі.