Қазақстандықтар әлеуметтік төлемдер бойынша артық төленген ақшаны жыл сайынғы табыс тексеруінен кейін қайтаруға міндетті болуы мүмкін, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жұмысынан айырылу, еңбек қабілетінен айырылу, асыраушысынан айырылу, жүктілік және босану, бала асырап алу және балаға бір жарым жасқа дейін күтім жасау бойынша жәрдемақыларды тағайындау ережелерін өзгертті. Тиісті бұйрық 2026 жылғы 8 шілдеде №296 болып Әділет министрлігінде тіркелді және алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күшіне енеді.
Бұрын Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры адамның табысын тек бір рет — төлемге өтініш берген кезде тексеретін. Қате бірден анықталмаса, байқалмай қалуы мүмкін еді. Енді тәртіп өзгерді: қор алушының табысын Мемлекеттік кірістер комитетінің деректерімен салық органы есептілікті тексеріп, түзетуге құқылы болған бүкіл кезең ішінде жыл сайын салыстыратын болады.
Сәйкессіздік анықталған жағдайда төлем мөлшері кері күшпен қайта қаралады, ал артық төленген ақшаны қайтаруға тура келеді. Бұл норма жұмысынан айырылу, еңбек қабілетінен айырылу, сондай-ақ жүктілік, босану және бала күтіміне байланысты төлемдер ережелерінде көрсетілген.
Жаңа ережелер ең алдымен жеке кәсіпкерлерге, шаруа және фермер қожалықтарының басшыларына және олардың жалдамалы жұмыскерлеріне әсер етеді — бұл табыстарын өздері декларациялайтын санаттар. Олардан айырмашылығы, заңды тұлғалардағы жалдамалы жұмыскерлердің табысы туралы деректер жұмыс берушінің аударымдары арқылы автоматты түрде түседі.
Бұйрық сонымен қатар артық төленген әлеуметтік аударымдарды қайтаруға арналған ескіру мерзімін белгілейді: ірі кәсіпкерлік субъектілері, жер қойнауын пайдаланушылар және кейбір басқа санаттар үшін — бес жыл, қалғандары үшін — үш жыл. Осы мерзім өткеннен кейін артық төлемді қайтарудан бас тартылады.
Бір мезгілде алушылардың пайдасына өзгерістер қарастырылған: Әлеуметтік төлемдерді ұйымдастыру жөніндегі Мемлекеттік корпорацияның қызметтеріне жұмсалатын шығыстар, оның ішінде банктік комиссиялар, енді бюджеттен төленетін болады. Бұл бала күтімі бойынша жәрдемақыны қоса алғанда, төлемдердің барлық түріне қатысты.
Төлем алу шарттарының өзгеруіне байланысты туындаған артық төлем туралы хабарлау тәртібі нақтыланды (мысалы, егер адам бала күтімі бойынша жәрдемақы тағайындалған кезде мерзімінен бұрын жұмысқа шықса). Енді ақшаны қайтару туралы хабарламаны Мемкорпорация бөлімшесі Қор филиалының жеке шешімі негізінде ғана жібереді, автоматты түрде емес.
Осылайша, табыстарды жыл сайын салыстыру бұрыннан тағайындалған төлемдерді қайта қарауға әкелуі мүмкін. Әсіресе жеке кәсіпкерлер мен шаруа қожалықтарының басшылары өздерінің салық декларацияларына мұқият болуы керек. Бұрын байқалмай қалуы мүмкін сәйкессіздіктер енді жүйелі түрде анықталады, ал артық төленген ақша ақша төленіп, жұмсалғаннан кейін қайтарылуы тиіс.