Қазақстанда 22 қыркүйектен бастап бензин мен дизель отынының бағасы өзгеруі мүмкін. Себебі отынға қосымша акцизді есептеу тетігіне түзету енгізіледі. Белгіленген көтерме бағадан асқан жағдайда қолданылатын коэффициент 50%-дан 95%-ға дейін көтеріледі, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Жаңа коэффициент отынның көтерме құны белгіленген шектен асқан кезде қолданылады. Бензин үшін бұл шек – тоннасына 214 584 теңге, дизель отыны үшін – 284 350 теңге.
Есептеу логикасы мынадай: көтерме баға белгіленген деңгейден қаншалықты жоғары болса, қосымша акцизді есептеу кезінде асқан соманың соншалықты көп бөлігі ескеріледі. Сарапшылар бұл жеткізушілердің табыстылығын төмендетіп, түптеп келгенде автокөлік иелері үшін отын құнына әсер етуі мүмкін деп алаңдайды.
Алайда бағаның автоматты түрде екі есе өсуі болмайды, дейді мұнай-газ саласының сарапшысы Ануар Кожабеков.
«Бұл, айталық, отын автоматты түрде екі есе қымбаттайды деген сөз емес. Мемлекет компаниялар белгіленген шектен асатын көтерме бағаның бір бөлігінен төлейтін салықты ұлғайтып отыр. Бұл шара, ең алдымен, көтерме бағаның өсуінен салық жинауды күшейтеді. Бұл қосымша кірістер бюджетке түседі», – дейді ол.
Мұнайшылар шығыннан қорқады. Қазақстанның мұнай өндіруші ұйымдары қауымдастығы PetroMining коэффициенттің көтерілуі салаға ауыр салмақ түсіруі мүмкін деп есептейді. Онда мұнайдың жоғары бағасы автоматты түрде асқан пайда әкелмейтінін атап өтеді: қаражаттың едәуір бөлігі салықтарға, өндіруге және кен орындарын дамытуға жұмсалады.
Қауымдастық дерегінше, салаға салық жүктемесі шамамен 70%-ға жетеді. PetroMining төрағасы Саят Боранбеков жаңа коэффициент кезінде қосымша акциз нарықты либералдандырудан түсетін экономикалық тиімділіктен асып кетуі мүмкін екенін мәлімдеді.
«Қазір біз үлкен кері шегінуге тап болып отырмыз. 95% мөлшерлеме кезінде қосымша акциз осы жылдың қыркүйегінде-ақ либералдандырудан түсетін түсімнен асып түседі, мұнай жеткізуші үшін тиімсіз болады. Жыл бойы жиынтықта бұл шамамен 400 млрд-тан 550 млрд теңгеге дейін. 50% мөлшерлеме кезінде, 11 қыркүйекке дейінгі жағдайда, бұл бизнес үшін де, үкімет үшін де қолайлы модель еді», – дейді сарапшы.
Сондай-ақ PetroMining мұнай өндіруші компанияларға еңбекақы төлеуге, инвестицияларға және геологиялық барлауға қаражат қажет екенін мәлімдейді. Алайда жаңа есептеу тетігі қанша уақыт қолданылатыны әзірге белгісіз.
Қауымдастық формуланың өзгеруі отандық мұнай өндіруші компаниялардың экономикасына айтарлықтай әсер етуі мүмкін, ал бизнестің қосымша шығындары болашақта ішкі отын нарығына әсер етуі ықтимал деп есептейді.
Бұған дейін Курсив Авто Қазақстанда депутаттар нашар бензиннен көлік жөндеу шығынын өтеуді ұсынғанын хабарлаған болатын.