2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша Қазақстанның сыртқы мемлекеттік қарызы жылдық мәнде 6,5%-ға өсіп, 17,2 млрд долларға жетті. Бұл Еуразиялық экономикалық одақ елдері арасындағы ең жоғары көрсеткіш, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Салыстыру үшін, Ресейде сыртқы мемлекеттік қарыз небәрі 2,2%-ға (55,5 млрд долларға дейін), Арменияда 4,2%-ға (6,6 млрд долларға дейін), ал Қырғызстанда 0,5%-ға (5,2 млрд долларға дейін) төмендеген. Мұндай деректерді Еуразиялық экономикалық комиссия келтіреді.
Сонымен қатар, ұлттық валюталардағы мемлекеттік қарыздың (сыртқы және ішкі) жалпы өсуі бойынша Ресей (23,1%) мен Қырғызстан (20,5%) көш бастап тұр. Қазақстанда бұл көрсеткіш 14,8% құрап, 38,5 трлн теңгеге жетті.
ЕАЭО елдерінің мемлекеттік қарыз құрылымында ішкі қарыздың өсуі аясында сыртқы қарыз алу үлесінің төмендеу үрдісі сақталуда. Қазақстанда ішкі қарыз 20%-ға — 30 трлн теңгеге дейін өсті.
Одақ елдері бюджеттерінің талдауы бірінші жартыжылдықта Арменияда (0,2 млрд доллар) және Қырғызстанда (0,5 млрд доллар) профицит тіркелгенін көрсетті. Ресейде бюджет тапшылығы 32%-ға — 76,8 млрд долларға дейін өсті, ал Қазақстан тапшылықтың өсу қарқыны бойынша ең жоғары көрсеткішті көрсетті — жылдық мәнде 38,8%, 4,4 млрд долларға дейін.
Тек Арменияда ғана кірістердің өсуі шығыстардың өсуінен озып, бюджеттің жағдайын жақсартты. Қазақстанда, Қырғызстанда және Ресейде шығыстар кірістерден жылдам өсті, бұл Қырғызстанда профициттің қысқаруына, ал Қазақстан мен Ресейде тапшылықтың ұлғаюына әкелді.
Армения мен Қазақстанда шығыстардың ең үлкен бабы әлеуметтік сала болып қалуда — тиісінше 50% және 36%. Қазақстанда экономиканы дамытуға да айтарлықтай үлес (30%) тиесілі.
Қазақстан бюджетінің кірістерінде ҚҚС 35% құрады — бұл көрсеткіш тек Ресейде жоғары (46%). Екі елдің де кірістеріндегі қосылған құн салығының үлесі жылдық мәнде өсті.
Бұған дейін Қазақстанның мемлекеттік қарызға қызмет көрсетуге жұмсаған шығыстары 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында 2,1 трлн теңгеге жетіп, бір жылда 26,3%-ға өскені хабарланған.