2026 жылдың бірінші жартыжылдығында жеке кәсіпкерлер жасаған әкімшілік құқықбұзушылықтардың жартысынан көбі айыппұл салумен аяқталды. Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетінің деректеріне сәйкес, ақшалай өндіріп алу үлесі рекордтық 52%-ға жетті, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Статистика көрсеткендей, 2023 жылдан бастап жеке кәсіпкерлерге тағайындалатын әкімшілік жазалар саны анықталған құқықбұзушылықтар санының азаюына байланысты қысқаруда. Алайда осы кезеңде жаза құрылымы айтарлықтай өзгерді.
Өткен жылдың бірінші жартыжылдығында әкімшілік құқықбұзушылықтардың тек 31,6%-ы айыппұлмен аяқталса, 2026 жылдың қаңтар–маусым айларында ақшалай өндіріп алу 52% жағдайда тағайындалған. Осылайша, қазір ЖК жасаған әрбір екінші бұзушылық айыппұлға әкеп соғады.
Сонымен қатар, айыппұлдардың жалпы әкімшілік жазалар құрылымындағы үлесі қарастырылып отырған кезеңдегі ең жоғары деңгейге жетті. Ал ескертулер саны жыл сайын азайып келеді, керісінше ақшалай өндіріп алулар саны артуда.
Зерттеуде атап өтілгендей, бизнес өкілдері мұндай үрдісті фискалдық жүктеменің күшеюі ретінде жиі қабылдайды.
Әкімшілік істердің жалпы санының азаюына қарамастан, айыппұлдар санының артуы есебінен кәсіпкерлерге қаржылық қысым күшейіп отыр.
Жеке кәсіпкерлерге салынған әкімшілік айыппұлдардың жалпы сомасы салыстырмалы түрде тұрақты болып, жылына 5,1-ден 7,9 млрд теңгеге дейін құрайды. 2026 жылдың алғашқы алты айында кәсіпкерлерге жалпы сомасы 3,2 млрд теңге көлемінде айыппұл салынды, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10,8%-ға артық.
Дегенмен, барлық есептелген сомаларды өндіріп алу мүмкін емес. Статистика бойынша, салынған айыппұлдардың шамамен 60–65%-ы ғана нақты төленеді.
Бұл айырмашылық кәсіпкерлердің бір бөлігі айыппұлдарды жеңілдетілген тәртіппен өтеуімен, ал басқалары сотта шешімге шағымдануымен немесе төлемдердің мәжбүрлеп өндірілуімен түсіндіріледі.