2027 жылы республикалық бюджеттің мемлекеттік қарызға қызмет көрсетуге жұмсалатын шығындары білім беру мен денсаулық сақтауға арналған жиынтық шығындардан асуы мүмкін. Мұндай параметрлер «2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заң жобасында қарастырылған, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Құжатқа сәйкес, келесі жылы мемлекеттік қарызға қызмет көрсетуге 3,561 трлн теңге бөлу ұсынылып отыр. Салыстыру үшін, «Денсаулық сақтау» функционалдық тобы бойынша шығындар 2,673 трлн теңгені құраса, білім беруге тағы 857,7 млрд теңге қарастырылған.
Осылайша, білім беру мен денсаулық сақтау бірге республикалық бюджетке 3,530 трлн теңгеге түседі. Қарызға қызмет көрсету шамамен 30,4 млрд теңгеге, яғни 0,9%-ға қымбат болады.
Бұл ретте сөз республикалық бюджеттің тиісті функционалдық топтар бойынша шығындары туралы болып отыр. Бұл сомаға жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын мектептер, ауруханалар және басқа да әлеуметтік нысандарға арналған барлық шығындар кірмейді.
Жобаға сәйкес, келесі екі жылда жағдай өзгереді. 2028 жылы қарызға қызмет көрсетуге шамамен 3,676 трлн теңге жұмсау жоспарланса, білім беру мен денсаулық сақтауға бірге шамамен 3,935 трлн теңге жетеді. 2029 жылы тиісті көрсеткіштер шамамен 3,650 трлн және 3,982 трлн теңгені құрайды.
Айта кетейік, қарызға қызмет көрсету шығындарының білім беру мен денсаулық сақтау шығындарынан асуы 2027 жылғы бюджет үшін жаңалық емес. Қолданыстағы 2026–2028 жылдарға арналған бюджетте сол 2027 жылға мемлекеттік қарызға қызмет көрсетуге 4,19 трлн теңге қарастырылған, ал білім беру мен денсаулық сақтауға бірге 3,19 трлн теңге бөлінген. Айырмашылық 1 трлн теңгеден асқан. Жаңа бюджет жобасында қарызға қызмет көрсету шығындары 3,56 трлн теңгеге дейін төмендетіліп, білім беру мен денсаулық сақтауға арналған жиынтық шығындар 3,53 трлн теңгеге дейін ұлғайтылған. Нәтижесінде айырмашылық 30,4 млрд теңгеге дейін қысқарған.
Қарызға қызмет көрсету бойынша жүктеменің өсуі қазірдің өзінде байқалуда. Бұған дейін «Курсив» жазғандай, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстан бұл мақсаттарға 2,1 трлн теңге жұмсаған, бұл бір жыл бұрынғыдан 26,3%-ға көп. Ал мемлекеттік қарыздың өзі әлдеқайда баяу өсіп, 14,7%-ға артып, 40,9 трлн теңгені құраған. Қарызға қызмет көрсету барлық бюджет шығындарының шамамен 11%-ын құраған, бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 9,6% болған.
Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының Аналитикалық орталығында шығындардың жедел өсуін міндеттемелер көлемінің ұлғаюымен ғана емес, сонымен қатар жоғары пайыздық мөлшерлемелер жағдайында жаңа қарыздардың қымбаттауымен түсіндірген. Сонымен қатар, Ұлттық қор қаражатын пайдалану азайған сайын бюджет нарықтық қарыздық қаржыландыруға көбірек сүйенеді, бұл мемлекетке қымбатқа түседі.