Қазақстанда қаржы өнімдеріне қойылатын жаңа талаптар бекітілді. Енді банктер мен микроқаржы ұйымдары барлық шығындарды ашып көрсетуге, өнімдердің жарамдылығын тексеруге және қосымша қызметтерді таңудан бас тартуға міндетті, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚРДА) қаулысы 2026 жылғы 3 тамызда қол қойылды. Ол банктерге, микроқаржы және сақтандыру ұйымдарына, сондай-ақ брокерлерге қатысты.
Негізгі талаптардың бірі қызметтердің құнына қатысты. Қаржы ұйымдары комиссиялар мен төлемдерді ғана емес, сонымен қатар клиенттердің сирек пайдаланатын қосымша қызметтерге жұмсайтын шығындарын да бағалауы тиіс. Құжатта: «Қаржы өнімінің әділ құны сапалық және сандық көрсеткіштер (метрикалар) мен индикаторлар негізінде айқындалады», — деп көрсетілген.
Қосымша қызметтерге қатысты ережелер бөлек белгіленген. Оларды клиенттің жеке келісімінсіз келісімшартқа немесе өтінішке алдын ала белгіленген өрістер ретінде енгізуге болмайды. Сондай-ақ қаржы өнімінің маңызды шарттарын, құнын және тәуекелдерін жасыруға тыйым салынады.
Кейбір несиелер үшін келісімшарт жасалғаннан кейін 14 күнтізбелік күн ішінде айыппұлсыз қаржы өнімінен немесе қосымша қызметтен бас тарту құқығы енгізіледі. Бұл кепілсіз несиелерге және олармен байланысты ерікті сақтандыруға қатысты.
Қаржы өнімдерінің жарнамасы да қатаңырақ тексерілетін болады. Жарнамада клиентте құн, кірістілік немесе тәуекелдер туралы жалған түсінік қалыптастыруға болмайды, ал өнімнің артықшылықтарын ықтимал тәуекелдер туралы ақпаратқа зиян келтіре отырып бөліп көрсетуге тыйым салынады. Талаптарда: «Жарнамалық материалдар қаржы қызметтерін тұтынушыны қаржы өнімінің сипаттамалары, құны, кірістілігі, тәуекелдері туралы адастыра алатын ақпаратты қамтымауы тиіс», — деп атап көрсетілген.
Қаржы ұйымы белгілі бір өнімнің қандай клиенттер санатына арналғанын, оның ішінде олардың қаржылық жағдайы мен тәуекелдерін ескере отырып анықтауы керек. Егер өнім адамның мақсаттарына, мүмкіндіктеріне немесе қаржылық жағдайына сәйкес келмесе, оны ұсынуға немесе беруге болмайды.
Жаңа ережелер қаржы өнімдерінің тұрақты мониторингін де қарастырады. Жоғары тәуекелдер немесе бұзушылықтар анықталған жағдайда, ұйым шарттарды өзгерте алады, қосымша қызметтерді алып тастай алады, клиенттерді ақпараттандыруды жақсарта алады немесе өнімді ұсынуды шектей немесе тоқтата алады.
Талаптар, атап айтқанда, несиелерге, микрокредиттерге, мерзімді салымдарға, жекелеген сақтандыру өнімдеріне және брокерлік қызметтерге қолданылады. Мұндай өнімдер туралы қаржы ұйымдары олардың паспорты бекітілгеннен кейін 10 жұмыс күні ішінде уәкілетті органға хабарлауы тиіс.
Қаулы ол алғаш рет ресми жарияланғаннан кейін 60 күнтізбелік күн өткен соң күшіне енеді. Қолданыстағы қаржы өнімдері үшін талаптар енгізілгеннен кейін жоспардан тыс мониторинг жүргізуге алты ай мерзім белгіленген.