Қазақстандық жоғары оқу орнында бір жыл оқу ақысын төлеу үшін отбасына бірнеше айлық жалақы қажет болуы мүмкін. Кейбір университеттерде баға 7,6 млн теңгеге жетеді, бұл шамамен 23 медиандық жалақыға тең, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Қазақстандағы жоғары оқу орындарында оқу құны жыл сайын артып келеді. Freedom Life компаниясы мамандарының анықтауынша, жарияланған жаңа тарифтер бойынша кейбір қазақстандық ЖОО-да оқу құны 1,1 млн теңгеден басталады. Қазақстанда 2026 жылдың I тоқсанындағы медиандық жалақы 331 527 теңгені құрайтынын ескерсек, мұндай ЖОО-да бір жыл оқу шамамен 3,3 жалақыға тең келеді.
Алайда Қазақстанның кейбір ЖОО-ларында оқу құны әлдеқайда жоғары. Мәселен, KIMEP (Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институты) университетінде бір оқу жылы орта есеппен 4,9–5,88 млн теңгеге түседі, яғни шамамен 14,8–17,7 медиандық жалақы. Назарбаев Университетінде оқу одан да қымбат – жылына 7,6 млн теңге, бұл шамамен 23 медиандық жалақы.
Бір оқу жылын төлеу үшін қанша медиандық жалақы қажет. Негізгі көрсеткіш: Қазақстандағы медиандық жалақы – 331 527 теңге (2026 жылдың I тоқсанының қорытындысы бойынша). Университеттер: Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ – 1,1–1,9 млн тг (3,3–5,7 жалақы); Г. Дәукеев атындағы АЭжБУ – 1,2–1,7 млн тг (3,6–5,1); Narxoz – 1,4–2,3 млн тг (4,2–6,9); Turan – 1,48–1,81 млн тг (4,5–5,5); ҚазБСҚА – 1,9–2,0 млн тг (5,7–6,0); KIMEP – 4,9–5,88 млн тг (14,8–17,7); Назарбаев Университеті – 7,6 млн тг (≈23). Дереккөз: Freedom Life компаниясы.
Бюджетке түсетін салмақты бағалау үшін мамандар отбасы білімге жалпы жылдық бюджетінің 15%-нан аспайтын соманы жұмсайды деген ережені қабылдады. Мысалы, ЖОО-да бір жыл оқу ақысы 1,5 млн теңге болса, отбасына айына шамамен 833 мың теңге жиынтық табыс қажет. Бұл бір қазақстандық жұмыскердің медиандық жалақысынан 2,5 есеге және орташа жалақыдан (I тоқсанда 461 486 теңге) 1,8 есеге жоғары.
Есептеу бойынша ЖОО-да оқу ақысын төлеу кезіндегі қолайлы айлық отбасы бюджеті: оқу құны жылына 7,6 млн тг болғанда отбасы табысы айына 4,22 млн тг болуы керек; 5 млн тг – 2,78 млн тг/ай; 2 млн тг – 1,11 млн тг/ай; 1,5 млн тг – 833 мың тг/ай; 1,2 млн тг – 667 мың тг/ай. Бір жұмыскердің табысы отбасының жиынтық бюджетін, жинақтарын, балалар санын және міндетті шығыстарын көрсетпейді. Дегенмен есептеулер көрсеткендей, алдын ала жинақтаусыз оқу ақысын төлеу, ең алдымен, жалпы табысы орташа деңгейден айтарлықтай жоғары отбасыларға қолжетімді. Дереккөз: Freedom Life компаниясы.
Егер отбасында екі адам жұмыс істеп, әрқайсысы медиандық жалақы алса, олардың жиынтық табысы айына небәрі 663 мың теңгені құрайды. Бұл талдаушылар оқу ақысын төлеу үшін қолайлы деп санаған сомадан аз, яғни мұндай отбасы білімге өз табысының 15%-нан артығын жұмсауға мәжбүр болады.
Сондай-ақ, қазақстандықтар балаларына білім депозиттерін аша алатынын еске саламыз, бұл оқу ақысын жинақтауға көмектеседі.