Қазақстанда биологиялық белсенді қоспалар (ББҚ) қымбаттап, оларға деген сұраныс қаптамамен есептегенде азайып барады: 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында бір қаптаманың орташа өлшенген құны 1,7 мың теңгеден асып, бір жылда 15,3%-ға өсті, ал дәріханалық сатылымдар қысқарды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Finratings сілтеме жасаған EnergyProm деректері бойынша, 2026 жылдың қаңтар–маусым айларында ел дәріханалары арқылы шамамен 30 млн қаптама ББҚ сатылған, ал бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 33 млн қаптамадан асқан. Осылайша, сатылым шамамен 3 млн қаптамаға төмендеген.
Бағаның өсуі жеделдеді: қаңтарда қоспалар бір жыл бұрынғыдан орта есеппен 13,5%-ға қымбат болса, маусымға қарай айырма 18,3%-ға жетті. Сарапшылар қымбаттауды ең алдымен инфляциямен, сондай-ақ нарыққа үнемі жаңа өнімдердің шығуымен және ББҚ ассортиментінің кеңеюімен түсіндіреді.
Сатылымның заттай көріністе азаюына қарамастан, халықтың қоспаларға жұмсаған шығыны өсті: 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында олар өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2%-ға көбейді. Жалпы дәрі-дәрмек пен ББҚ-ға қазақстандықтар 409 млрд теңге жұмсады, бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 404 млрд теңге еді.
Дәріханалық сатылымдардың жалпы құрылымында ББҚ үлесі де өсіп келеді: 2024 жылдың бірінші жартыжылдығында ол 11% болса, 2026 жылдың қаңтар–маусым айларында 14%-ға жетті. Яғни, сатып алушылар азырақ қаптама алады, бірақ көбірек ақша жұмсайды.
Витаминдер нарығындағы импорт жағдайы ерекше байқалады. 2026 жылдың қаңтар–маусым айларында витаминдер, провитаминдер және олардың туындыларының жалпы көлемі 245,1 тоннаны құрады — бір жыл бұрынғыдан 41,3%-ға артық. Оның 242,4 тоннасы импортқа тиесілі, ал қазақстандық өндіріс бір жылда 50%-ға өскенімен, тек 2,7 тоннаны құрады.
Витаминдер ресурстарының жалпы көлеміндегі отандық өнімнің үлесі небәрі 1,1%, яғни Қазақстан витамин импортына толық дерлік тәуелді. 2026 жылдың алғашқы алты айында витаминдер, провитаминдер және олардың туындыларының ішкі сатылымы 235,8 тоннаға жетті — бір жыл бұрынғыдан 37,5%-ға артық.
EnergyProm импорттың өсуі сұраныстың өзгеруімен және күзгі маусым алдында дәріханалық және көтерме-бөлшек сауда желілерінде қор жинаумен байланысты болуы мүмкін екенін атап өтеді. 2025 жылы сатылымның ерекше өсуі күзге түсті: қыркүйекте ел ішінде 42,5 тонна витамин сатылды — бір жыл бұрынғы сол аймен салыстырғанда шамамен 11 есе көп, ал қарашада сатылым 3,6 есе өсті.
2026 жылдың қаңтар–маусым айларында көрсеткіштер айдан айға өзгеріп отырды: сатылым 26-дан 54,9 тоннаға дейін болды, ал ең жоғары көлем наурыз бен мамырға түсті.
Белгілі болғандай, ББҚ дәрілік заттарға жатпайды және көбінесе дәлелденген тиімділігі жоқ, кейде плацебо әсері есебінен жұмыс істейді. Kursiv Health жазғандай, 2026 жылдың қыркүйек айының басынан бастап Қазақстанда ББҚ міндетті таңбалау енгізілді, енді сатып алушылар тауарды штрих-код арқылы өздері тексере алады.