Қазақстанда қарыз алушыларды қорғаудың жаңа тетігі енгізілуде: 2026 жылдан бастап азаматтар кепілсіз несиеден 14 күн ішінде айыппұлсыз бас тарта алады. Бұл шара халықтың несие жүктемесінің тәуекелдерін азайтуға бағытталған, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚРДА) қаржы өнімдерін олардың өмірлік циклінің барлық кезеңдерінде — жоспарлаудан сатуды тоқтатуға дейін басқаруға қойылатын талаптарды белгілейтін қаулыны бекітті. Құжат банк заңнамасы аясында мінез-құлық қадағалауын енгізеді.
Негізгі жаңашылдық тұтынушылық несиелерге қатысты: қарыз алушы несие алған сәттен бастап 14 күнтізбелік күн ішінде барлық соманы мерзімінен бұрын өтеу үшін айыппұлдар мен өсімақыларсыз қайтара алады. Бұл ереже кепілсіз несиелерге қолданылады. Бұл ретте қарыз алушы қаражатты нақты пайдаланған кезең үшін ғана сыйақы төлеуге міндетті, оның ішінде ерікті сақтандыру бойынша пайыздар да бар, егер ол ресімделген болса.
Қаржы ұйымдары сондай-ақ клиенттерді өнімнен немесе қосымша қызметтен санкциялар қолданбай бас тарту құқығы туралы хабардар етуге міндетті.
Жаңа ережелер жарнамаға қойылатын талаптарды күшейтеді: тиісті емес жарнамаға, сондай-ақ тәуекелдерді ашпайтын жарнамаға тыйым салынады. Егер жарнамада өнімнің құны, төлемдер мөлшері немесе өзге де шығыстар көрсетілсе, мөлшерлемелер, комиссиялар және басқа да шығындар, оның ішінде жылдық тиімді мөлшерлеме туралы ақпаратты толық ашу қажет. Сонымен қатар, егер қосымша шарттар талап етілсе, өнімді тегін деп атауға тыйым салынады.
Қаржы ұйымдары жоспарлау кезеңінде тұтынушыларға зиян келтіру тәуекелдерін анықтауға және бағалауға, оларды үнемі бақылауға және азайту шараларын қабылдауға міндетті. Әрбір өнім үшін сипаттамалары, мөлшерлемелері, комиссиялары, тәуекелдері және мақсатты аудиториясы бар цифрлық паспорт жасалады. Өнімдерді іске қосу алдында тестілеуге ерекше назар аударылады: егер тестілеу жоғары мінез-құлық тәуекелін анықтаса, өнім жетілдіріледі немесе сатудан алынады.
Қаулы 2026 жылғы 12 қазаннан бастап күшіне енеді. Бұған дейін Қазақстанда банктердің, микроқаржы ұйымдарының және сақтандыру ұйымдарының жұмыс ережелері күшейтілетіні хабарланған болатын: енді олар клиентке ұсынылатын өнімнің оған шынымен сәйкес келетініне көз жеткізуге міндетті.