Ливияның ең жоғары діни органы — Дар әл-Ифта — мұсылмандарға Nike логотипі бар киімді сатып алуға, сатуға және киюге тыйым салатын үкім шығарды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Триполиде орналасқан мекеме шығарған үкімде америкалық спорт киімі алыбының атауы грек жеңіс құдайының құрметіне қойылғаны, ал әйгілі «свуош» белгісі сол құдайдың қанаттарынан шабыт алғаны айтылады. Киімде осы логотиптің болуы «көпқұдайлыққа» қатысты рәміздерді насихаттауға тең деп түсіндірілген.
Ливия аумағында ежелгі грек қаласы Кирена орналасқан, оның археологиялық қалдықтары қатарында осы аттас грек құдайының мүсіні де бар.
Діни комитет сонымен қатар Nike-ті Израильді қолдады деп айыптап, сол елді жақтайтын компанияларды бойкоттауға шақырды. Онда 2023 жылғы 5 қарашада Шариат зерттеулері жөніндегі кеңесі шығарған мәлімдемеге сілтеме жасалған: онда Ғазадағы соғыс кезінде мұсылмандарды Израильді қолдайтын деп саналатын батыс компанияларын бойкоттауға үндеген.
Фәтуа деп аталатын бұл үкім — ислам құқығының мәселесіне қатысты діни пікір. Оны Ливияның бас мүфтиі Садық әл-Ғаряни бекіткен.
Би-би-си Nike-тен пікір сұрап хабарласты.
Дар әл-Ифта — Батыс Ливиядағы Триполиде орналасқан ықпалды діни мекеме. Ел саяси тұрғыдан бөлінген: 2011 жылы ұзақ жылдар билік құрған көшбасшы Муаммар Каддафи құлатылғаннан кейінгі жылдардағы қақтығыстардан соң шығыста да, батыста да бәсекелес билік органдары мен мекемелер жұмыс істеп келеді.
Оның діни үкімдері айтарлықтай қоғамдық ықпалға ие болғанымен, олар міндетті түрде үкіметтік бұйрық немесе заңдық күші бар шешім бола бермейді. Былтыр мекеме француз зергерлік үйі Van Cleef & Arpels логотипі бар әшекей мен сағат киюге қарсы үкім шығарған: онда төрт жапырақты беде бейнесі христиандық нанымдармен және сәттілікке ұмтылумен байланысты, бұл ислам іліміне қайшы деп дәлелденген.
Жаңа фәтуа Nike өнімдеріне мемлекеттік тыйым жарияламайды және оларды әлі де сатып алатын немесе киетін адамдарға қандай да бір жаза қарастырмайды.
Әлеуметтік желілердегі реакция әркелкі болды: бірқатар қолданушы үкімді құптаса, басқалары оның маңызына күмән келтіріп, оны күлікісіз немесе неғұрлым өзекті мәселелерден назарды аудару деп бағалады.
Бұл үкім Ливияның қоғамдық өміріндегі діни консерватизмнің күшеюі туралы кеңірек пікірталастар аясында шықты. 2025 жылы Шығыс Ливия билігі рэп музыкасына, театр мен би қойылымдарына шектеу қойғанын жариялап, кейбір ән мәтіндері мен қойылымдар қоғамдық адамгершілік пен ислам құндылықтарына қайшы келеді деп алаңдаушылық білдірген. Кейін бұл шаралар Батыс Ливияға да кеңейтілген.
Дар әл-Ифта бұған дейін де музыкаға қарсы діни үкімдер шығарған, алайда оның қойылымдарға қатысты шектеулерге тікелей араласқаны туралы нақты дәлел жоқ.
Nike Ливияда ресми дүкен ашпаған, бірақ Nike тауар белгісі бар өнімдерді жергілікті спорт киімі саудагерлерінен сатып алуға болады.
Nike мен Adidas сияқты спорт киімі брендтері Солтүстік Африкада кең танымал. Ливияда да, аймақтың басқа елдеріндегідей, танымал спорт брендтерінің жалған нұсқалары жергілікті базарларда сатылады.