Ғалымдар қуатты жерасты дүмпулері алдында жарылымдардың мінез-құлқындағы аномальды өзгерістерді өздігінен танитын машиналық оқыту алгоритмін жасап шығарды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Потсдамдағы GFZ неміс геоғылымдар орталығының мамандары Италия мен АҚШ-тағы әріптестерімен бірлесіп, бағдарламаны өткен ғасырдағы бес апатты жерсілкінудің мұрағаттық сейсмикалық жазбаларында сынап көрді. Әзірлеушілер жүйеге дабыл сигналдарының дайын үлгілерін салмады. Оның орнына алгоритмге сейсмологтар эпицентрлердің айналасында үздіксіз тіркейтін мыңдаған шағын дүмпудің нақты уақыты, координаттары мен күші көрсетілген стандартты каталогтар берілді.
Бағдарлама шағын дүмпулерді уақыты, орны және магнитудасының ұқсастығы бойынша «отбасылар» деп аталатын топтарға біріктіріп, сосын жүзге жуық физикалық параметр бойынша топтастырды. Бес жағдайдың үшеуінде — 2023 жылы Түркиядағы, 2009 жылы Италияның Л'Акуила қаласындағы және 2014 жылы Чилидің солтүстігіндегі жерсілкінулер алдында — алгоритм дүмпулердің сирек кездесетін үйлесімдерін тапты. Бұл аномалиялар негізгі соққыдан апталар және айлар бұрын байқалды: ошақтар кеңістікте тығызырақ жиналып, әдеттен тыс көп механикалық кернеуді босатып отырды.
Алайда 2016 жылы Италияның Аматриче қаласындағы және 2024 жылы Жапонияның Ното түбегіндегі дүмпулер алдында бағдарлама ешқандай ескерту белгісін тіркеген жоқ. Авторлар модель болашақ апаттың нақты күнін айтпайтынын, бірақ геологиялық жарылым әдеттен тыс мінез көрсете бастаған аймақтарды қадағалай отырып, жедел мониторинг жүйелерінде тиімді құрал бола алатынын атап өтті.