Негізгі сезім мүшелерінің бірі — көру немесе есту қабілетінен айырылу қалған қабылдау жүйелерінің жұмысын шынымен күшейтуі мүмкін. Алайда бұл әсер таңдамалы сипатта болады және нақты міндеттерге, жаска және жаттығуға байланысты. Бұл туралы News-Medical медициналық порталында жарияланған ғылыми шолуда айтылады, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Материал авторлары түсіндіргендей, «сенсорлық компенсация» феноменінің негізінде нейропластиканың екі механизмі жатыр. Біріншісі — кросс-модальды тартылу: әдеттегі сигналдардан айырылған ми қыртысының аймақтары басқа сезім мүшелерінен келетін ақпаратты өңдей бастайды. Екіншісі — сақталған нейрондық желілердің жұмысын жетілдіретін компенсаторлық пластика.
Нейровизуализация ерте жастан көзі көрмейтін адамдарда шеткі көру қыртысы Брайль қарпін оқығанда және дыбыс көзін кеңістікте анықтағанда белсенетінін көрсетеді. Есту қабілетінен айырылған адамдарда, өз кезегінде, көрудің шеткі аймағындағы қозғалысқа реакция жиі күшейеді, бірақ бұған ымдау тілін ерте меңгеру де әсер етеді.
Жасушалық деңгейде қайта құрылу синапстық байланыстардың өзгеруімен және серотонин мен окситоцин сияқты нейромедиаторлардың әсерімен қамтамасыз етіледі. Зерттеулер бұл процестің қайтымды екенін де көрсетеді: есту аппараттарын алты ай пайдаланғаннан кейін есту қабілеті нашарлаған егде жастағы науқастарда есту қыртысындағы көру белсенділігі айтарлықтай төмендеген.
Сонымен қатар ғалымдар компенсация сирек толық болатынын және күнделікті өмірде қалған барлық сезімдердің әмбебап басымдылығын бермейтінін атап өтеді.


